БУУнун Жогорку комиссары Кыргызстанды өлүм жазасын кайтарбоого чакырды

Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) Адам укуктары боюнча Жогорку комиссары Фолькер Тюрк күн мурун кыргыз бийлигин өлүм жазасын кайтаруу аракеттерин токтоосуз токтотууга чакырып, мындай кадам эл аралык укуктун одоно бузулушу болоорун белгиледи.

Кыргызстан өлүм жазасын 1998-жылы алып салган жана 2010-жылы Жарандык жана саясий укуктар жөнүндө эл аралык пактыга (МККПП) экинчи факультативдик протоколду ратификациялагандан кийин аны биротоло жокко чыгарган, ал мамлекеттерди аны жоюу боюнча чараларды көрүүгө милдеттендирген.

Сентябрдын аягындагы каргашалуу зордуктоо жана өлтүрүлгөн кыздын окуясынан кийин бийлик Конституцияга өзгөртүү киргизүүнү сунуштап, жаш балдарды, кыз-келиндерди зордуктап өлтүргөндөрдү өлүм жазасына тартуу нормасын киргизүү сунуштаган. Бул түзөтүүлөр жакынкы апталарда референдумга коюлуп, андан соң парламентке жөнөтүлүшү күтүлүүдө.

«Пакт жана Экинчи Факультативдик Протоколдо камтылган укуктар катышуучу мамлекеттин аймагындагы жеке адамдарга таандык жана сунуш кылынган негиздерге карабастан тартып алынышы мүмкүн эмес», - деп баса белгиледи Тюрк.

Ал кошумчалагандай, эч бир сот системасы идеалдуу эмес, өлүм жазасын кайра киргизүү бейкүнөө адамдардын өлүмүнө алып келиши мүмкүн.

БУУнун Адам укуктары боюнча комитети Пакт менен Протоколдо денонсациялоо үчүн эч кандай жоболор жок экенин белгилеп, өлүм жазасын алып салуу аларды кабыл алган өлкөлөр үчүн мыйзамдуу түрдө кайтарылгыс кылат.

"Кыргызстан көп жылдардан бери жоюу боюнча глобалдык консенсустун бир бөлүгү болуп саналат. Сунушталган демилгелер өлкөнүн милдеттенмелерине карама-каршы келет, анын ичинде анын мамлекеттерди Экинчи Факультативдик протоколду ратификациялоого чакырган адам укуктары боюнча кеңешинин резолюциясын жакында колдогону", - деди Тюрк.

Анын айтымында, өлүм жазасын кайтаруу үчүн бийлик тарабынан келтирилген кылмыштар үрөй учурарлык жана адилеттүү жазаны талап кылат, бирок өлүм жазасы оор кылмыштарды иш жүзүндө токтотот деген эч кандай далил жок.

Жогорку комиссар бийлик өкүлдөрүн өлүм жазасын калыбына келтирүүгө эмес, мыйзамдын үстөмдүгүн, сот адилеттигине жетүүнү камсыз кылууга жана зордук-зомбулуктун, анын ичинде сексуалдык зомбулуктун курмандыктарын колдоого багыттоого чакырды.