Бүгүн ЖМКда

Украианын президенти Владимир Зеленский Азербейжан менен Түркияга дагы бир жолу ыраазычылык билдиргиси келээрин айтты.

Мамлекет башчы НАТО саммитинде кызматташтык үчүн аларга ыраазычылык билдиргенин, бирок ошол сөздү дагы бир жолу кайталагысы келээрин белгилеген.

“Мен Азербейжанга рахмат айтам. Түркияга да ыраазымын. Биз чындап эле коргоо жаатында кызматташууну баштадык. Ылайык көрсөңүздөр, тереңирээк айтпай эле коеюн. Бирок эки тараптуу кызматташтыкта биз тезирээк жылабыз. Бул өлкөлөрдүн лидерлерине жана элине терең ыраазычылык”, – деген ал.

Америкалык Kia Corporation автоконцернинин бөлүмү өрт чыгуу коркунучунан улам 463 000ге жакын унааны чакыртып алууда.

Бул тууралуу АКШнын Улуттук жол коопсуздугу башкармалыгы билдирген.

2020-2024-жылкы Kia Telluride үч катарлуу кроссоверлери чакыртып алынат. Алдыңкы отургучту жөндөөчү электр кыймылдаткычы жөндөө туткасы тыгылып калгандыгынан же мурунку чакыртып алууда туура эмес оңдолгондугунан ысып кетиши мүмкүн, бул токтоп турганда же жүрүп баратканда өрттүн чыгышына алып келет. Оңдоого чейин Kia Telluride ээлерине имараттардан алыс, көчөдө токтотуу сунушталган. Дилерлер электрондук сактагычты акысыз чогултушат. Автоунаа айдоочуларына коопсуздук коркунучтары тууралуу 13-августта электрондук почта аркылуу эскертилет.

Италиянын Комо көлүнүн жээгинде жайгашкан Варенна айылынын тургундары саякатчыларды катаал дресс-код аркылуу кубалоого аракеттенишүүдө.

Маалым болгондой, Европанын көптөгөн калктуу конуштарында жергиликтүү тургундар көп сандаган туристтерден чарчашты, ошондуктан бийлик ал жакка баруу тартибин катаалдаштырып жатат.

Вареннада 650 адам жашайт, ал жакта тарыхый жайларда жана пляждан башка жерлерде купальникчен жана плавкачан туристтерге айыппул салынат. Анын көлөмү 50дөн 200 еврого чейин.

Тайвань бийлиги “Бави” супертайфун жакындап келатканына байланыштуу ири шаарлардагы жана айрым уездердеги мектептерди жана мамлекеттик офистерди жабуу боюнча чечимин жарыялады.

Бул чаралар Тайбэй, Новый Тайбэй, Цзилун, Таоюань, Синьчу, Тайчжун шаарларына, ошондой эле түндүктөгү, түндүк-чыгыштагы жана чыгыштагы уезддерге таандык. 

Болжолдуу маалыматтарга караганда, супертайфун бүгүн, 10-июлда кечинде башталып, жекшембиге чейин уланат.

Эл аралык волейбол федерациясы (FIVB) россиялык спортчуларды мелдештерге уюмдун эгидасы алдында катышууга уруксат берет.

Эл аралык Олимпиада комитетинин (МОК) россиялык спортчулар үчүн чектөөлөрдү алып салуу чечиминен кийин, аларга "FIVB мелдештерине кайтып келүүгө уруксат берилет".

Мындай мамиле FIVB спортчулардын улутуна карабастан спортко кирүү укугун коргоого болгон милдеттенмесин чагылдырат, деп белгиленүүдө.

Россиянын мамлекеттик символикасы FIVB жана Европа волейбол конфедерациясынын чечими менен көрсөтүлөт. Ал  тиешелүү спорттук уюмдар менен макулдашуу менен чечилет.

Эскерте кетсек, FIVB россиялыктарды 2022-жылдын март айында эл аралык турнирлерден четтеткен.

Франциянын президенти Эммануэль Макрон Сирияга болгон сапарында өлкөгө Рифат Асаддын үй-бүлөсүнөн конфискацияланган мүлктөрдөн түшкөн 50 миллиондон ашуун еврону кайтарып берүүнү убадалады.

Рифат Асад – бийликтен кулатылган президент Башар Асаддын абасы. Ал “Хама касапчысы” каймана атты 1982-жылы шаарда болгон көтөрүлүштү кандуу басканы үчүн алган. Рифат Асад Сириядан 1983-жылы кубаланып чыккан, буга төңкөрүш жасоого аракет кылганы себеп болгон. ал эмиграцияда жашап жүрүп, 2026-жылдын башында 88 жаш курагында көз жумган.

2021-жылы Францияда сириялык президенттин абасы акчанын изин жашырууга айыпталып 4 жылга кесилген. Бирок абакка отурбоо үчүн ага өлкөдөн чыгып кетүүгө уруксат берилген. Анын Франциядагы активдери конфискацияланган. Алынган мүлктөрдүн тизмесине бир нече ондогон батирлер, Париждин престиждүү райондорундагы особняктар, ак сарайлар, жылкы заводу жана офистик имараттар кирген. Мүлктөрдүн жалпы баасы 90-100 миллион еврону чапчыган.

Финансылык коркунучту үч маанилүү суроого так жооп берүү менен жоюуга болот.

Россиялык клиникалык психолог Ирина Коржаеванын айтымында, көбүнчө адамдар жумушун же эмгекке жарамдуулугун жоготуп алуудан коркушат. Бул коркунучтар адамга кирешесиз баштагыдай жашоо деңгээлин сактап калуу кыйын экени менен байланыштуу. Коржаева тынчсызданууну моюнга алуу дагы, ошол эле убакта ал эмнеге негизделгенин түшүнүү да маанилүү. 

“Үч суроого чындык менен жооп берүү жашооңду жеңилдетет. Биринчиси – мен чынында эмнеден коркуп жатам? Аны менен фактыларды өзүбүздөн ажыратабыз. Экинчиси – мындай коркунуч чындап эле барбы? Үчүнчүсү аракетке байланышкан: жагымсыз сценарийди алдын алуу үчүн азыр эмне кылышым керек?” – деген ал.

Психолог көңүлдү тынчсыздануудан практикалык планга бурууга кеңеш берет: киреше менен чыгашаларды анализдөө, мүмкүн болуучу тобокелчиликти баалоо, алдын ала кандай чараларды көрүүгө болоорун аныктоо.

Ормуз кысыгы Вашингтондун кысымы алдында эмес, Тегерандын шарттарынын аткарылышынын негизинде гана ачылат. Бул тууралуу Иран парламентинин спикери Мохаммад Багер Галибаф АКШнын ислам республикасына болгон аба соккуларынан кийин соцтармактагы баракчасына жазды.

“Максатсыз эле ары-бери удургуй бербе, болбосо сууга дагы да терең чөгөсүң: Ормуз кысыгы америкалык коркутуулардан эмес, Иран менен келишим түзүүнүн алкагында гана ачылат”, – деп жазды ал.

Ошондой эле АКШ тараптан берилген убадалардын бузулушу жана коркутуу кесепеттерсиз калбай турганын эскерткен.

“Ачык эле айтайын: эгер сен сокку урсаң, жооп иретинде сага сокку урушат”, – деген ал.

АКШнын 49 жаштагы жараны Трэвис бир нече жылдан бери жубайы Джеки менен расмий никеде турат жана ошол эле учурда Лили Роуз аттуу ЖИ-бот менен виртуалдык никеде.

Трэвистин айтымында, “санарип жубайы” менен Ковид-19 пандемиясында, жалгыздыктан кыйналып жатканда таанышкан. Башында дос иретинде баарлашышып, анан убакыттын өтүшү менен романтикага айланган. Кийинчерээк колдонуучу виртуалдык никеге туруп, персонаждагы “бийкечим” макамын “жубайым” дегенге алмаштырган. Ал үчүн ички оюн дүкөнүнөн үлпөт көйнөгүн да сатып алган.

 Киши 20 жылдан ашуун убакыттан бери жашаган реалдуу жубайы бул нерсеге түшүнүү менен караганын билдирген. Аялынын айтымында, ЖИ менен мамилени көзгө чөп салуу катары кароого болбойт, анткени ал реалдуу адам эмес.

АКШ мурда Анкара россиялык зениттик-ракеталык комплексти сатып алганы үчүн Түркияга каршы киргизген бир тараптуу санкциясын жокко чыгарууга ниеттенип жатат. Бул тууралуу Дональд Трамп билдирген.

 “Биз санкцияны жокко чыгарабыз деп айта алам”, – деген ал Түркия президенти Режеп Тайип Эрдоган менен болгон жолугушуусунда.

Эки президенттин жолугушуусу НАТО саммитинин алкагында Анкарада болгон.

Дональд Трамп Италиянын премьер-министри Джорджа Мелони АКШга Иран менен болгон конфликтте жардам берүүдөн баш тартканы үчүн ага салкын мамиле жасап калганын билдирди.

Бул тууралуу президент администрациянын Ютуб-каналындагы түз эфирде айткан.

“Чынында аны жакшы адам деп ойлойм. Мамилебиз бир аз бузулду, анткени ал Иран менен болгон окуяда бизге жардам берүүдөн баш тартты”, – деген ал.

Огондой эле Иранга байланышкан маселеде кайчы пикирде болуп жатышканына карабай Мелони ага жага турганын кошумчалаган.

Июнь айынын соңунда Трамп Мелони “G7 саммитинде андан чогуу сүрөткө түшүүнү жалдырап суранганын” билдирген болчу. Боору ооруп кеткендиктен макул болгонун да айткан. А Италиянын премьер-министри бул билдирүүнү “толук ойдон чыгарылган нерсе” атаган.

Ирандын Куралдуу күчтөрүнүн борбордук штабынын командачылыгы АКШнын агрессиясына жооп беришээрин жана Ормуз кысыгын башкарууга кийгилишүүгө жол бербестигин билдирди.

“Иран Ислам Республикасынын Куралдуу күчтөрү АКШ тараптар террористтик аракеттерге жана агрессияга чечкиндүү жооп берет жана кандай абалда болбосун аларга Ормуз кысыгын башкарууга кийлигишүүгө жол бербейбиз”, – дешкен.

Буга чейин АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн борбордук командачылыгы Иранга карата кубаттуу соккулар урулганын билдирген болчу.

Италиялык жогорку даражалуу министрлер АКШ президенти Дональд Трамптын Италиянын премьер-министри Джорджа Мелонинин дарегине айтылган сын сөзүн жымсалдоого аракет жасап башташты.

“Биз трансатлатникалык мамиле айрым билдирүүлөргө тиешеси жок деп ойлойбуз”, – деген өлкө ТИМинин башчысы Антонио Таяни.

Ал эми коргоо министри Гвидо Крозетто америкалык лидердин билдирүүсүнө такыр көңүл бурбаганын айткан. Ал Италия үчүн башкы нерсе “АКШ сыяктуу маанилүү өнөктөш менен мамилени сактап калуу” экенин кошумчалаган.

Буга чейин Трамп G7 саммитинде Мелони аны суктануу менен карап турган сүрөттү соцтармактагы баракчасына чыгарып, түбүнө “Мага жакындабай турган кылып сот аркылуу тыюу салуу керек” деп жазган.

Россиялык банк системасы “жарылып кетүү коркунучундагы” кризиске бет келиши мүмкүн. Бул тууралуу европалык өлкөлөрдүн биринин чалгындоосунун жашыруун докладында айтылган. Докладдын авторлору муну аскер экономикасынын чыгашасынын көп бөлүгүн банктар өздөрүнө алып жатышканы менен түшүндүрүшкөн.

“2026-жылы Россияда банк кризисинин ыктымалдыгы тууралуу" деген аталыштагы эки барактык баяндама ЕБнин 21-санкциялар пакетин даярдоонун алдында европалык аткаминерлерди маалымдоо үчүн июнь айында даярдалган.

Жандуу баарлашуунун ордуна дайыма жасалма интеллект менен сүйлөшүү адамдын психикасына сокку берип, тынч жаткан бузулууларды өөрчүтүшү мүмкүн.

Бул тууралуу россиялык психолог Андрей Зберовский билдирген. Айтымында, мында башкы көйгөй акырындык менен башка адамдар менен нормалдуу мамиле түзүү жөндөмүнүн жоголуп кетиши.

Санарип дос ыңгайлуу: реалдуу адамдай талашпайт, тез жооп берет, ар бир суроого ыңгайлашат. Анын айынан виртуалдык диалогго көз карандуулук башталат.

Ал турмак психикалык жактан дени сак адамдарда дагы жашыруун бузулуулар болушу мүмкүн, аны адам жылдар бою билбей жүрө берет. Анан ЖИ менен узак убакыт сүйлөшүү, мамиле түзүү депрессиядан тартып бир топ олуттуу бузулуулардын калкып чыгышына жол ачат.

Туристтик камсыздандыруу жаатындагы эксперттер саякатчылар чөнтөк уурулардын, алдамчылардын жана көчө ууруларынын курмандыгына көп айланчу шаарларды аташты. Изилдөө дүйнө жүзү боюнча он чакты популярдуу туристтик багыт боюнча жүргүзүлгөн жана кайсы жерлерде өтө сак болуу керектиги көрсөтүлгөн.

Лидер – Бангкок. Таиланддын борбор калаасындагы эң бир көйгөйлүү аймак – бул Чоң сарай району, ал жакта туристтер көп жолу алдамчылыкка жана уурулукка туш келишкен.

Экинчи орунда – Париж. Чөнтөк уурулар көбүнчө Сакре-Кер районунда “иштешет”.

Үчүнчү орун Прагага таандык. Изилдөөнүн авторлррду бул тарыхый борбордун туристтер көп жүргөн аймактарында чөнтөк уурулар да ошончолук көптүгүн белгилешкен.

Андан ары Шанхай – тобокелчилик зонасы Нанкин көчөсү. Индиянын Аграсы дагы кооптуу, мында Тадж-Махалга барганда абайлаш керек.

Numbeo сервиси жашоо баасынын дүйнөлүк рейтингин жарыялады. Тизмеге 547 шаар кирген, анын ичинде Алматы менен Астана да бар. Анда Алматыда жашоо Астанага караганда кымбатыраак түшөөрү көрсөтүлгөн.

Рейтинг жашоо үчүн керектелчү күнүмдүк оокаттардын: азык-түлүктүн, кафе жана ресторандагы тамактануулардын, транспорт, коммуналдык тейлөө акыларынын жана башкалардын бааларына ылайыкташып түзүлгөн.

Казакстандагы ири шаарлардын ичинен Алматы алдыңкы орунга чыкты. Ал жалпы тизмеде 409-орунду ээлеген. Анын алдында Малайзиянын борбор калаасы турса, артында Грузиянын Тбилисиси бар.

Ал эми Астана 469-орунда. Ошентип, Казакстандын борбор калаасында жашоо Алматы, Баку жана Батумиге салыштырмалуу арзан, бирок Киевге караганда кымбат.

Кытай бийлиги өздөрүнүн окумуштууларынын макалаларын чет өлкөлүк илимий журналдарга жарыялоого тыюу салуу чараларын талкуулап жатат. Бул технологиялардын сыртка чыгып кетүүсүн алдын алуу жана илимий иштеп чыгуулардын жайылышын көзөмөлдөө үчүн керек.

FT маалыматына караганда, 2024-жылы алдыңкы эл аралык илимий журналдардагы макалалардын үчтөн бир бөлүгү кытайлык авторлорго таандык болгон. Жыйырма жыл мурда алардын үлүшү 5 пайызды түзгөн.

“Кеп Кытай билимди топтогон өлкө дегендей эмес. Мында маселе Кытай билимин кантип башкарып жатканында: ал кантип улуттук коопсуздугун коргойт жана ошол эле убакта илимий престиж менен жетишкендикти алдыга жылдырууда”, – деп билдирген Куинсинин жооптуу мамлекеттик башкаруу институтунун улук илимий кызматкери Денис Саймон.

КЭРдин Улуттук коопсуздук министрлиги июнь айында чет өлкөлүк журналдарга жиберилчү макалалар, конференцияларга жана биргелешкен изилдөөгө катышууга жазылган арыздар алдын ала текшерүүдөн өтүшү керектигин эскерткен. Ага чейин мекеме “маанилүү техникалык маалыматтар” сыртка чыгып кеткенин жарыялаган.

Кытайлыктар өздөрүнүн Ай программасын болуп көрбөгөндөй ылдамдык менен өнүктүрүүдө жана Жердин табигый спутнигине тайконавт жөнөтүшөт.

Бул тууралуу АКШнын NASA улуттук башкармалыгынын башчысы Джаред Айзекман билдирген.

Айтымында, АКШ менен КЭР Айга адам түшүрүүгө даярдык жаатында атаандашуунун активдүү фазасында жана мында маанилүү маселе – эки өлкөнүн кайсынысы бул миссияны биринчилерден болуп аткарат.

“Чындыгында азыр космостук жарыш жүрүүдө. Кытай болуп көрбөгөндөй ылдамдык менен алдыга жылып баратат. Кытайлыктар Айга өздөрүнүн тайконавтын жөнөтүшөт, бул боло турчу нерсе. Маселе – АКШ алардан биринчи Айга жете алабы, ушунда”, - деген ал.

Адамдын психологиялык жетилгендигинин – акыл-эси, инсандык өзгөчөлүгү жана эмоционалдык интеллектиси – 55-60 жашында эң жогорку чегине жетет, ал эми лардын баары жаш кезде болот деген кабыл алуу жаңылыштык. Мындай тыянакка Австралия менен Польшанын психологдору келишти.

Батыш Австралия университетинин жана Варваша университетинин адистери изилдөө жүргүзүшкөн. Жыйынтыгында, ачык-айрымдуулук, абийирдүүлүк, экстраверсия, боорукердик, нейротизм, эмоционалдык интеллект, финансылык сабаттуулук, конгнитивдик ийкемдүүлүк, эмпатия ж.б. адамга таандык сапаттар ар бири кайсы бир куракта өзүнчө жогорку чегине жетээри белгилүү болгон.

Мисалы, флюиддик интеллект – жаңы тапшырмаларды “эртеңкиге калтырбай” бүткөрүү жөндөмү – 20 жаш куракта жогорку чекке жетет, андан соң акырындык менен ылдыйлай баштайт. Кристаллдашкан интеллект – топтолгон билим жана сөз запасы – 60 жашка чейин чогула берет. Эмоционалдык интеллект жогорку чегин 40 жашта жетет. Финансылык сабаттуулук жана моралдык ой жүгүртүү – 60-70 жашта.

Автолордо бардык көрсөткүчтү чогултуп, мындай тыянакка келишкен – жогорку чек 55-60 жашта болот.