Кытай менен Россия кызматташтыгын күчөтүүдө. Бул Кыргызстандын экономикасына кандай таасир берет?
Москва менен Пекиндин ортосундагы инфраструктуралык жана соода өнөктөштүгүнүн күчөшү республика үчүн жаңы транзиттик жана инвестициялык мүмкүнчүлүктөрдү ачат, бирок структуралык реформаларды талап кылат. Кремлдеги акыркы орус-кытай келишими биздин өлкөнүн экономикасына кандай таасир берет?
Бул келишим сөзсүз түрдө Борбор Азия чөлкөмүнө, анын ичинде Кыргызстанга таасирин тийгизет. Ыктымалдуу кесепеттери:
Транспорттук коридорлордун бекемделиши: Россия менен Кытайдын ортосундагы инфраструктуралык долбоорлор боюнча кызматташтыктын күчөшү, мисалы, «Бир алкак, бир жол» жана анын ЕАЭБ менен байланышы Кыргызстан аркылуу жүк агымын көбөйтүшү мүмкүн.
Товар жүгүртүүнүн өсүшү: Россия Федерациясы менен Кытай Эл Республикасынын ортосундагы экономикалык байланыштардын кеңейиши товар жүгүртүүнү, анын ичинде биздин өлкө аркылуу транзитти да стимулдаштырат, бул биздин логистикалык компаниялар жана бюджет үчүн пайдалуу болот.
Соода агымдарынын өзгөрүшү: Россиянын жана Кытайдын айрым соода жолдору кайра түзүлөт, бул биздин ишкерлер үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түзүшү мүмкүн же тескерисинче, адаптацияны талап кылат.
Инвестициялык потенциал: Россия менен Кытайдын ортосундагы мамилелердин чыңдалышы аймактык долбоорлорго, анын ичинде Кыргызстандагы энергетика, инфраструктура жана тоо-кен өнөр жайына инвестициялардын көбөйүшүнө алып келиши ыктымал.
Геосаясий таасир: Бул өлкөлөрдүн ортосундагы биримдиктин чыңдалышы аймактагы геосаясий тең салмактуулукту өзгөртүп, биздин тышкы экономикалык байланыштарыбызга таасирин тийгизет.
Албетте, кыйыр таасири сезилип турат. Биринчиден, дүйнөлүк соода мамилелериндеги ар кандай туруксуздук глобалдык жеткирүү чынжырларына таасир этет, бул импорттолгон товарлардын же тетиктердин баасынын өзгөрүшүнө алып келиши мүмкүн. Экинчиден, Азия менен Европанын ортосундагы транзиттик өлкө болгон Кыргызстан үчүн ири оюнчулардын ортосундагы сооданын көлөмүнүн азайышы транзиттик ташуулардын көлөмүнө, демек, кирешеге таасирин тийгизет. Бирок АКШ же Кытайдын өндүрүштүк чынжырларына тереңирээк интеграцияланган өлкөлөр сыяктуу түз жана олуттуу таасирди биз сезбейбиз. Биздин экономика азырынча көбүнчө аймактык рынокторго жана ички суроо-талапка багытталган.