Ибрагим Жунусов: Чыгармачылыктын, саясаттын жана дипломатиянын симбиозу
Адамзат коомунун заманбап тарыхында бир эле учурда бир нече тармакты жогорку деңгээлде алып жүргөн универсалдуу инсандар сейрек кездешет. Көпчүлүк учурда саясатчы саясат менен, ал эми өнөр адамы чыгармачылык менен гана чектелет. Бул контекстте Ибрагим Жунусов феномен катары айырмаланат. Ал чыгармачылыкты мамлекеттик кызыкчылык менен, ал эми маданий дипломатияны принципиалдуу саясий позиция менен айкалыштыра алган талант.
1. Музыкалык мурас: улуттук код жана заманбап үн
Ибрагим Жунусовдун чыгармачылыгы – бул жөн гана обондордун жыйындысы эмес, кыргыз элинин руханий дүйнөсүнүн музыкалык чагылдырылышы. Анын 200дөн ашуун чыгармасы ар түрдүү темаларды камтып, улуттук баалуулуктарды заманбап формада жеткирген.
"Эламан"феномени: "Эламан" ыры кыргыз музыка маданиятында жаралыш тарыхы боюнча дагы, ырдалып келе жаткандыгы боюнча дагы өзгөчө орунду ээлейт. Бул чыгарма аталык жоопкерчилик, муундар ортосундагы байланыш жана келечекке болгон ишеним сыяктуу универсалдуу темаларды камтыйт. Аталган ырдын тектеш казак жана өзбек элдеринин арасында, эгемен Өзбекстандын туңгуч Президенти Ислам Каримов тарабынан жогору бааланышы анын көркөм күчүнүн чек арадан тышкаркы таасирин далилдейт.
Турмуштук лирика жана элдик эстетика
"Алтын апа", "Үйлөнүү той", "Чынара" сыяктуу чыгармалары кыргыз коомунун күнүмдүк турмушуна терең сиңип кеткен. Бул ырлар: үй-бүлөлүк баалуулуктарды, салт-санааны, адамдык мамилелерди көркөм формада чагылдырат. Жунусовдун музыкасы элдик обон менен заманбап эстрадалык ыкмаларды айкалыштырып, улуттук маданияттын жаңылануусуна өбөлгө түзгөн.
2. Дүйнөлүк сахна: маданий көпүрөлөрдүн архитектору
Ибрагим Жунусовдун чыгармачылыгы улуттук алкак менен гана чектелбестен, эл аралык деңгээлде да таанылган. Ал бир катар дүйнөлүк жана аймактык жылдыздар менен бир сахнада чыгып, маданий байланыштарды чыңдаган: Илья Жаканов, Шерали Жураев, Алибек Днишев, Роза Рымбаева, Фарух Закиров, Полад Бюльбюль оглы, Алла Пугачева, Эмре Алтуг, Иосиф Кобзон өңдүү жана башка ырчы шаалар. Бул кызматташтыктар анын чыгармачылыгынын сапаттык деңгээлин жана кыргыз маданиятынын эл аралык аренадагы ордун көрсөтөт. Жунусов маданий дипломатия түшүнүгү кеңири жайыла электе эле, өзүнүн өнөрү аркылуу Кыргызстанды дүйнөгө таанытууга салым кошкон.
3. Саясий ишмердүүлүк: улуттук кызыкчылыктын принципиалдуу коргоочусу
Саясатта Ибрагим Жунусов бекем позициясы бар мамлекеттик ишмер катары белгилүү. Алсак;
Парламенттик ишмердүүлүк
Ал Жогорку Кеңештин депутаты катары: мыйзам чыгаруу ишине активдүү катышкан, маданият жана билим берүү тармагын колдогон, парламенттин аброюн жогорулатууга салым кошкон. Жунусов кыргыз илимий-чыгармачыл интеллигенциясынын ичиндеги коомчулук тарабынан сөзү менен иши дал келген парламентарий катары бааланган личность.
Улуттук маселелердеги позициясы: Айрыкча, Каркыра жана Кумтөр маселелеринде, акын Анатай Өмүрканов жазгандай: "Чындык үчүн чыңырганым, чыңырган, Чыгып кетсе, чыгып кетсин чымын жан" деп, мамлекеттик кызыкчылык, элдин талабын талашып принципиалдуу позицияны карманып, мамлекеттин аймактык бүтүндүгүн жана экономикалык кызыкчылыгын коргогон. Бул анын кыргыз саясатынын ичинде мамлекетчил жана мекенчил фигура экендигин тастыктайт.
4. Дипломатия: маданий байланыштар аркылуу таасир этүү
Жунусов Кыргызстандын Түркиядагы жана Өзбекстандагы элчиси катары эки тараптуу мамилелерди чыңдоого чоң салым кошкон көрөгөч элчи. Ал дипломатиялык ишмердүүлүктө: маданий байланыштарды активдештирген, улуттук баалуулуктарды жайылткан, эл аралык имиджди бекемдеген эл аралык абройлуу дипломат. Кыргыз тарыхында искусство ишмерлеринин ичинен чыккан мындай элчилер өтө сейрек, атасак, Айтматов, Рыскулов, Жунусов. Мындай ыкма дипломатиянын классикалык формасын гуманитардык мазмун менен байыткан.
5. Илим жана агартуу: муундардын устаты
Ибрагим Жунусов билим берүү тармагында да олуттуу из калтырган. Ал окутуучу, доцент, профессор, декан жана проректор катары иштеп, жаш муундарды, келечек ээлерин, коомдун кыймылдаткыч күчүн тарбиялоого чоң салым кошкон. Анын педагогикалык ишмердүүлүгү теория менен практиканын айкалышы аркылуу айырмаланат. Бул аны жөн гана окутуучу эмес, устат деңгээлине көтөрөт.
Синкреттүү Кожоназарович доордун универсалдуу инсаны
Дүйнөлүк тарыхта саясат менен искусствону айкалыштырган инсандар өтө эле сейрек кездешет. Бул контекстте Уинстон Черчилль, Вацлав Гавел, Игнацы Ян Падеревский сыяктуу инсандар үлгү боло алат. Ушул катарда Ибрагим Жунусов кыргыз коомунда өзгөчө орунду ээлейт. Анын ишмердүүлүгүн төмөнкү аспектилерде кароого болот:
Руханий мурастын сакчысы – музыка аркылуу улуттук баалуулуктарды даңазалоо.
Мамлекетчил саясатчы – тагдыр чечүүчү маселелерде принципиалдуу позиция.
Маданий дипломат – Кыргызстанды дүйнөгө таанытуу.
Ибрагим Жунусов – чыгармачылык, саясат жана дипломатиянын айкалышынан жаралган универсалдуу феномен. Анын өмүр жолу кыргыз коомунда талант, жоопкерчилик жана мекенчилдик бириккенде кандай натыйжа болорун айкын көрсөтөт.
Ушул илимий-аналитикалык макаламды Кыргыз Республикасынын эл артисти, мамлекеттик ишмер Ибрагим Жунусовдун 65 жаш мааракесине жана чыгармачылык ишмердүүлүгүнүн 45 жылдык юбилейине карата терең урмат-сый менен сунуш кылам. Бул эмгек аркылуу анын көп кырдуу инсандык бейнесин ачып берүүгө болгон аракетимди кабыл алып, юбилейлик мааракесине арналган илимий жыйнакка киргизип коюуңуздарды өтүнөм. Урматтуу Ибрагим Кожоназаровичке чың ден соолук, узун өмүр, чыгармачылык жана мамлекеттик ишмердүүлүгүндө мындан аркы зор ийгиликтерди каалайм.
Урматым менен, манасчы Азиз Биймырза уулу