ЕБ же ЕАЭБ: Путин менен Пашиняндын Бишкектеги жолугушуусу эмнени көрсөттү
2026-жылдын 1-сентябрында Бишкекте өткөн ШКУ саммитинин алкагында Россиянын президенти Владимир Путин Армениянын премьер-министри Никол Пашинян менен жолугушту.
Бир караганда бул жолугушуу кезектеги протоколдук байланыштай сезилиши мүмкүн. Бирок сүйлөшүүнүн коомдук бөлүгү дипломатиялык формалдуулуктардан тез эле чыгып кетти. Сүйлөшүүнүн чордонунда Россия-Армения мамилелери, Еревандын Европа Биримдигине жакындашуу багыты жана Армениянын ЕАЭБге мындан аркы катышуусу болду.
Тараптар позицияларынын айырмачылыктарын ачык белгилешти. Москва Армения бир эле учурда ЕБге кошулуу багытын жана ЕАЭБде калууну бирдей жүргүзө албайт деп эсептейт. Владимир Путин эки биримдикте ар кандай техникалык стандарттар, соода эрежелери жана продукцияга талаптар колдонуларын эске салды. Москванын пикири боюнча, бул ченемдерди бир өлкөнүн аймагында айкалыштыруу мүмкүн эмес.
Никол Пашинян мындай баалоого макул болгон жок. Ал Армениянын ЕБге кошулуу процессин баштоо жөнүндөгү мыйзамдын өзү эле өлкөнүн ЕАЭБ алдындагы милдеттенмелерин бузбайт деп билдирди. Ереван ошондой эле өнөктөштөргө биримдиктен чыгуу ниети жөнүндө кабарлаган эмес. Ошол эле учурда, премьер-министр Европа перспективасы реалдуу болуп калса, Армения конкреттүү саясий жана экономикалык тандоо жасоого аргасыз болорун мойнуна алды.
Дал ушул пикир алмашуу жолугушуунун башкы эпизоду болуп калды. Сөз жеке пикир келишпестиктер тууралуу эмес, Армениянын тышкы саясатынын мындан аркы багыты жөнүндө болду. Россия тактыкты талап кылууда, анткени Еревандын европалык багыты соодага, инвестицияларга, россиялык компаниялардын ишмердүүлүгүнө жана Армениянын ЕАЭБ рыногуна жеткиликтүүлүгүнө таасирин тийгизет. Ал эми Армениянын жетекчилиги азырынча биримдиктин экономикалык артыкчылыктарынан да, ЕБ менен жакындашуу келечегинен да баш тарткысы келбейт.
Сүйлөшүүлөр ийгиликтүү жыйынтыкталган жок. Тараптар акыркы чечимдерди кабыл алышпады. Путин менен Пашинян диалогду улантууну жана эки тараптуу кызматташтыктын негизги багыттарын кылдат карап чыгууну макулдашышты. Россиянын президенти армян премьер-министрин Москвага чакырды.
Сүйлөшүүлөрдүн башкы жыйынтыгы макулдашуу эмес, пикир келишпестиктердин коомчулукка ачык белгиленишине айланды. Москва Ереванга ЕБ менен ЕАЭБдин ортосунда тандоо жасоону сунуштайт. Армения мындай тандоону эрте деп эсептейт жана маневр үчүн орун сактап калууга аракет кылат.
Бул белгисиздик канчага созулат жана Ереван тең салмактуулукту сактап кала алабы, бул мындан аркы сүйлөшүүлөрдөн көз каранды. Бирок азыртан эле Россия менен Армениянын мамилелери стратегиялык өнөктөштүктүн мурдагы формулалары жетишсиз болуп калган этапга киргени көрүнүп турат.