Чолпон-Атада ШКУ форуму дипломатия тилинен конкреттүү долбоорлорго которулду
Чолпон-Атада 27-майдан 29-майга чейин Кыргызстандын ШКУдагы төрагалыгынын алкагында эки иш-чара өттү: V Региондордун башчыларынын форуму жана уюмга мүчө мамлекеттердин боордош шаарларынын жолугушуусу. Форум ШКУнун 25 жылдыгына арналган. Ысык-Көлгө Кытай, Россия, Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан, Беларусь, Иран, Индия жана Пакистандын делегациялары, ошондой эле ШКУ Катчылыгынын өкүлдөрү чогулушту.
Бул жолугушуунун мааниси абдан жөнөкөй. Чоң саясат жөнүндө гана эмес, аймактарды, шаарларды, эркин экономикалык зонаны жана бизнести бириктирүү. Так ошол облустардын жана муниципалитеттердин деңгээлинде реалдуу долбоорлор көбүрөөк пайда болот. Ал – соода, логистика, туризм, кайра иштетүү, биргелешкен ишканалар.
Расмий ачылыш 28-майда №2 мамлекеттик резиденцияда өттү. Ушул эле күнү аймактар аралык келишимдерге кол коюу, кыргызстандык өндүрүүчүлөрдүн продукциясынын көргөзмөсү, логистика, транспорттук коридорлор, халал-индустрия жана боордош шаарларды өнүктүрүү боюнча B2B сүйлөшүүлөр жана панелдүү сессиялар пландаштырылган. Көргөзмөгө Кыргызстандын 40тан ашуун ата мекендик жана экспортко багытталган компаниялары катышты.
Форумда кыргызстандык, беларусиялык жана кытайлык өнөктөштөрдүн ортосунда бир катар документтерге кол коюлду. Алардын арасында, «Бишкек» ЭЭА менен «Брест» ЭЭАнын ортосундагы меморандум, Бишкек менен Чжэнчжоунун ортосундагы достук алмашуу жөнүндөгү макулдашуу, «Нарын» ЭЭА менен «Брест» ЭЭАнын ортосундагы кызматташтык жөнүндөгү макулдашуу, ошондой эле Каракол менен Бресттин ортосундагы боордоштук байланыштарды өнүктүрүү боюнча 2026–2027-жылдарга карата жол картасы бар.
Кыргызстан үчүн мындай документтер маанилүү, анткени алар аймактарга ШКУ өлкөлөрүндөгү өнөктөштөргө түз байланыш түзүүгө мүмкүнчүлүк берет. Бишкек Кытайдын Чжэнчжоу шаары менен кызматташуунун жаңы каналына жетет, Нарын жана Бишкек эркин экономикалык аймактар аркылуу Брест менен байланыштарын бекемдейт, ал эми Каракол Беларустун боордош шаары менен иштөө боюнча конкреттүү планын алат.
Кыргызстандык бизнести өзгөчө транспорт коридорлору темасы кызыктырат. Деңизге чыга албаган өлкө үчүн логистика ар дайым оор маселе болуп келген. Ошондуктан, Кытай, Россия, Казакстан, Өзбекстан жана Беларусь рыноктары менен байланышты жеңилдеткен ар кандай келишимдер жасалгалоочу эмес, толугу менен практикалык мааниге ээ.
Халал индустриясы да маанилүү тема. Кыргызстан үчүн бул продукцияга суроо-талап туруктуу өсүп жаткан өлкөлөрдүн базарларына тамак-аш, кайра иштетүү, кызмат көрсөтүү жана туризмди жайылтуу мүмкүнчүлүгү. Сертификация, сапат, таңгактоо, туруктуу жеткирүүлөр жана экспортчулар үчүн түшүнүктүү эрежелер керек.
Чолпон-Атадагы форум ШКУнун күн тартибин жогорку саясий деңгээлден жерге түшүрүп жатканы менен маанилүү. Бул жерде жөн гана өнөктөштүк жана достук жөнүндө эмес, шаарлар, жолдор, бизнес, инвестициялар жана жумуш орундары жөнүндө да сөз болот. Албетте, келишимдердин өзү жаңы заводдорго, туристтик агымдарга же келишимдерге кепилдик бербейт. Бул кийинчерээк көрүнөт. Бирок биринчи кадам жасалды. Кыргызстандын аймактары ШКУ өлкөлөрүнүн өнөктөштөрү менен ашыкча ортомчуларсыз түз сүйлөшө турган аянтчага ээ болушту.