Кыргызстанда дарыгерлерди окутуу ымыркайлардын өмүрүн сактап калууга кантип жардам берет
Кыргызстанда ымыркайларга жардам берүү тутуму бара-бара өзгөрүп жатат, бул заманбап жабдууларды жеткирүү менен гана чектелбестен, жарыкчылыкка жаңы гана келген ымыркайлар менен иштеген адистерди даярдоо аркылуу ишке ашууда. Так ушул ыкма "Эл-Ди-Эс Черитиз" коомдук кайрымдуулук фондунун долбоорунун өзөгүн түзөт, ал 2018-жылдан бери өлкөнүн неонаталдык кызматын өнүктүрүүгө жардам берип келет, деп билдиришет долбоордун уюштуруучулары.
Программанын негизги идеясы жөнөкөй: эң заманбап аппарат да өз алдынча куткара албайт. Анын эффективдүүлүгү дарыгер же медайым баланын абалын канчалык тез жана ишенимдүү баалап, жабдууну туташтырып, туура чечим кабыл ала алганына жараша болот.
Неонатологияда убакыт көбүнчө мүнөттөр менен, кээде секунддар менен өлчөнөт. Ошондуктан, персоналды окутуу техниканын өзү сыяктуу эле жардамдын маанилүү элементи болуп саналат.
2025–2026-жылдары фонд Бабл-СИПАП аппараттарын жана ымыркайларды алгачкы реанимациялоо боюнча бир катар тренингдерди уюштурду.
Окутуу иш-чаралары Бишкек, Ош жана Манаста өттү. Аларга өлкөнүн ар кайсы аймактарындагы төрөт үйлөрүнүн, перинаталдык борборлордун жана медициналык мекемелердин жүздөгөн дарыгерлери жана медайымдары катышты.
Фонддун директору Дмитрий Цайдын айтымында, долбоордун милдети жабдууларды өткөрүп берүү менен эле чектелбейт. Маанилүүсү, техника мекемелерде токтоп турбашы керек, төрөт үйлөрүнүн күнүмдүк ишинин бир бөлүгүнө айланууга тийиш.
«Ымыркайдын өмүрү жөнүндө сөз болгондо, ар бир мүнөт эсепке алынат. Ошондуктан аппарат мекемеде гана эмес, даярдалган дарыгердин колунда болушу керек», — деп белгиледи ал.
Программада каскаддык окутуу принцибине өзгөчө көңүл бурулду. Бул ири шаарларда даярдалган адистер өз райондорундагы жана мекемелериндеги кесиптештерине алган билимдерин өткөрүп бере аларын билдирет. Мындай ыкма долбоордун камтуусун кеңейтип, аны бир жолку иш-чара эмес, саламаттыкты сактоонун системалуу өнүгүүсүнүн бир бөлүгү кылат.
2026-жылдын апрель айында негизги басым Бабл-СИПАП аппараттары менен иштөөгө жасалды. Бул жабдуулар дем алуу органдарында бузулуу бар ымыркайларга инвазивдик кийлигишүүсүз респиратордук колдоо алууга жардам берет. Маалына жетпей төрөлгөн жана алсырап калган балдар үчүн мындай жардам өмүрдүн алгачкы сааттарында чечүүчү мааниге ээ болушу мүмкүн.
Тренингдердин жүрүшүндө медицина кызматкерлери практикалык сценарийлерди: аппаратты кантип тез туташтыруу, баланын дем алуусун кантип баалоо, абалын кантип көзөмөлдөө, команданын ичинде ролдорду кантип бөлүштүрүү жана кыйынчылыктар жаралса кантип аракет кылууну иштеп чыгышты.
Катышуучулар жөн гана лекцияларды угуп тим болбостон, төрөт залдарын жана ымыркайлардын реанимация бөлүмдөрүнө туш болгон реалдуу кырдаалдарды моделдештиришти.
2026-жылдын май айында фонд ымыркайларды алгачкы реанимациялоо боюнча жергиликтүү машыктыруучуларды даярдоого киришкен. Беш күндүк курс Бишкекте өтүп, андан ары Манас шаарында уланды.
Анын өзгөчөлүгү – катышуучулар өздөрүнүн медициналык көндүмдөрүн бекемдөө менен гана чектелбестен, башка адистерди окутууну да үйрөнүштү. Бул билим системанын ичинде калып, андан ары башкаларга өткөрүлүшү үчүн маанилүү кадам болуп саналат.
Төрөт үйлөрүндө мындай иштин практикалык натыйжалары байкалууда. Дарыгерлердин айтымында, кызматкерлер өзгөчө кырдаалдарда ишенимдүү иш-аракеттерди жасоого, чечимдерди тез кабыл алууга жана командада так иштөөгө үйрөнүштү. Жабдуулар да берилип, персоналдар да окутуудан өткөрүлгөн медициналык мекемелерде дем алуу органдарынын бузулушу бар балдарга көрсөтүлгөн жардамдын сапаты жакшырды.
Фонд медициналык мекемелерге Бабл-СИПАП аппараттарын, пульсоксиметрлерди жана башка керектүү жабдууларды берди. Бирок долбоордун негизги баалуулугу дал ушул техника менен кесиптик чеберчиликтин айкалышында. Аппарат балага жардам көрсөтүү мүмкүнчүлүгүн берет, бирок натыйжа аны туура колдонууну билген даяр адиске байланыштуу.
Мындай ыкма айрыкча, тар профилдүү жардамга жетүү мүмкүнчүлүгү чектелүү болгон аймактарда маанилүү. Эгерде жергиликтүү дарыгер ымыркайга тез алгачкы жардам көрсөтүп, абалын турукташтыра алса, бул баланын аман калуу мүмкүнчүлүгүн жогорулатат жана оор кесепеттердин тобокелчилигин азайтат.
«Эл-Ди-Эс Черитиз» 2026-жылдын аягына чейин Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги жана Неонатологдор ассоциациясы менен кызматташтыкты улантууну пландап жатат.
Планда — жаңы тренингдер, төрөт үйлөрүнө жана перинаталдык борборлорго жабдууларды мындан ары да өткөрүп берүү, ошондой эле буга чейин окуудан өткөн адистерди коштоо.
Дмитрий Цайдын айтымында, фонд узак мөөнөттүү иш алып барууга жана системалуу натыйжага багытталган.
«Биз жаңы өнөктөштүктөргө ачыкпыз жана узак мөөнөттүү системалуу натыйжага умтулабыз. Бир жолку иш-чаралар биздин формат эмес. Биздин максат — сапаттуу неонаталдык жардамды өлкөнүн бардык аймактарында кадыресе көрүнүшкө айландыруу», — деп баса белгиледи ал.
Бул долбоордун тарыхы медицинанын өнүгүшү жабдууларды сатып алуу менен гана чектелбестен, адамдарга инвестиция салуудан башталарын көрсөтөт.
Окуудан өткөн бир дарыгер же даярдалган бир медайым ондогон балдарга жардам бере алат. Ал эми билим андан ары берилсе, натыйжасы алда канча кеңири болот — ал ымыркайларга жардам көрсөтүү системасынын туруктуу өзгөрүшүнө айланат.