Нурзат Курманбек кызы: Ташты жылдыз белги боюнча эмес, жүрөктүн каалоосуна ылайык тандоо керек
Зергер-сүрөтчү, дизайнер, зергердик сайма боюнча адис жана декоративдик искусство чебери Нурзат Курманбек кызы кесипке кантип келгенин, эмне үчүн декреттик өргүүдө жүргөндө зер буюмдарды жасай баштаганын, илхамды кайдан аларын жана анын эмгектеринде заманбап идеялар менен улуттук мотивдер кантип айкалышканын айтып берди.
– Нурзат, зергерчиликке кантип кызыгып калдыңыз эле? Анткени буга чейин таптакыр башка кесипти алган экенсиз.
– Билесизби, Ольга, бул бир мезгил болду, билбейм, балким, көпчүлүк энелерде декреттик өргүү учурунда ушундай болсо керек. Мен бала кезимден эле чыгармачылыкка абдан жакын болчумун, бирок декреттик өргүүдө бош убактым көбөйдү.
Балага кам көрүүдөн тышкары дагы бир нерсе менен алек болушум керек болду. Анан чыгармачылыкта өзүмдү сынап баштадым, ар кандай багыттар, ар кандай иштерди байкаштырдым. А жандүйнөм дайыма зер буюмдарына тартылып турчу. Өзүмдү ушул жаатта сынап көргүм келди.
Алгачкы эмгектеримди жасай баштадым, эксперимент жүргүздүм, ар кандай ыкмаларды сынап көрдүм. Анан баары башталды. Үйдө, тынч абалда болгондо, өзүңдү көбүрөөк угууга мүмкүнчүлүк пайда болот. Ошондо муну менен олуттуу алектенүү каалоосу жаралды.
– Демек, сиз өз алдынча баштагансызбы?
– Ооба, өзүм үйрөнгөм десем болот. Кичинемден көп нерсени сынап көрдүм. Атам абдан чыгармачыл адам. Кесипкөй сүрөтчү эмес, бирок сүрөт тартат, скульптура менен алектенет.
Кесиби боюнча мугалим, көп жылдар бою мектепте география сабагын окутту. А чыгармачылык анын эң чоң хоббиси болчу. Мен анын кантип иштегенин көрүп чоңойдум, балким, анын баары менин ички дүйнөмө сиңип калгандыр.
– Ошондо чыгармачылыкка болгон сүйүү атаңыздан өткөнбү?
– Жок, жалгыз эле атамдан эмес. Элдик кол өнөрчүлүк жагынан апам көп нерсени үйрөттү. Үй-бүлөдө беш бир тууганбыз – төрт кыз жана кичүү иним бар.
Кыргыз үй-бүлөлөрүндө кандай болорун билесиз да, кыздарга сеп даярдалат. Апам бизге кичинекей кезибизден эле: "Чоңойгончо өз колуңар менен буюм жасоону үйрөнүшүңөр керек", - деп айтчу.
Ал бизге шырдак жасоону көрсөтүп, сайма саюуну, ар кандай кол өнөрчүлүк ыкмаларын үйрөттү. Ошол кезде бул абдан маанилүү деп эсептелчү. Азыр көп нерсени сатып алса болот, ал эми мурда өзүң жасашың керек болчу.
Биз үйрөнүп, апама жардам берчүбүз. Ошондуктан сайма саюу, текстиль менен иштөө – мунун баары апамдан өткөн.
– Сиздин эмгектериңиз, айрыкча броштор абдан таң калаарлык жана өзгөчө экен. Жеке стиль байкалып турат.
– Чоң рахмат. Ооба, чынында эле өзүмдүн стилим бар. Моданын же тренддердин артынан түшпөйм.
Чыгармачыл адам катары өзүмдү кандайдыр бир чекке камагым келбейт. Кээде идея пайда болот – бир нерсени көрөсүң, маанайды сезесиң, ошондон жаңы эмгек жаралат.
– Сиз илхамды кайдан аласыз?
– Чыгармачылыкта саякаттоо абдан маанилүү. Ар кайсы өлкөлөрдүн маданияты, каада-салттары, искусствосу менен таанышканда, шыктануу келет.
Сен ошол сулуулуктун баарын сиңирип аласың, анан анын баары эмгегиңе чыгат. Албетте, ар бир чыгармачыл адам өзүнүн стилин, өзүнүн кол тамгасын издейт.
Мен 15 жылдан ашык убакыттан бери чыгармачылык менен алектенем, бирок дагы деле изденүүдөмүн. Мен ар кандай багыттарды сынап көргүм келет.
Бирок акыркы эки-үч жылда улуттук мотивдерге көбүрөөк кайрылуудамын. Биздин маданиятыбызды заманбап стил менен айкалыштырып, салт менен азыркынын коллаборациясын жараткым келет.
– Европага саякаттан кийин сизде жаңы брошь коллекциясы пайда болду. Жаңы чыгармалар үчүн кайсы өлкөлөр илхам булагына айланды?
– Ооба, бул чындык. Акыркы эки жылда Европаны азыраак кыдырдым.
2025-жылы жайында дээрлик үч айды ошол жактан өткөрдүм. Франциянын бир нече шаарында, Испанияда, ошондой эле Монакодо болдум.
Бул саякат мени абдан шыктандырды. Көптөгөн идеялар пайда болду, кандайдыр бир ички кайра баалоо жаралды. Анан албетте, бул сөзсүз чыгармачылыгыма таасирин тийгизди.
– Кайсы материалдар жана металлдар менен иштегенди баарынан жакшы көрөсүз?
– Ар кандай материалдарды колдонууга аракет кылам. Металл менен да, текстиль менен да иштейм. Көбүнчө зергердик сайма үчүн материалдарды колдоном.
Атүгүл зергердик сайма менен да алектенем десем болот - бул сайма аркылуу зер буюмдун сезими жаратылган учур.
Абдан майда, көрктүү материалдар колдонулат жана алар аркылуу ишке зергердик кылдаттык жана тыкандык берилет.
– «Тумар» көркөм салонунда учурда акыркы коллекцияңыз коюлду, ушул тууралуу айтып берсеңиз.
– Бул күтүүсүз болуп калды. Жаңы жылдык көргөзмөлөрдүн алдында «Тумар» көркөм салону мага өз коллекциямды аларга коюуну сунуштады.
Албетте, буга даярдануу керек болчу. Убакыт сурасам, эки ай беришти. Ушул убакыттын ичинде жаңы коллекция үчүн идея издей баштадым.
Анан жазга – 8-мартка карата жасоону чечтик. Жазга, аялдарга, жаңыланууга байланыштуу бир нерсе жараткым келди.
Ошентип «Жаздын деми» деген коллекция пайда болду.
– Таштардын сыйкырдуу касиеттерине ишенесизби? Иштегенде алардын энергиясын сезесизби?
– Көп жылдык тажрыйбамда таштарды астрология, мистика, кандайдыр бир сыйкырдуу касиеттер менен байланыштырган адамдар көп экенин түшүндүм.
Мен буга дайыма сабырдуулук менен мамиле кылууга аракет кылам. Албетте, таштардын эс тутуму жана белгилүү бир энергиясы бар деп эсептейм.
Бирок кардарларыма таштарды жылдыз белгиси боюнча эмес, жүрөгү менен тандоого кеңеш берем. Эгер таш жакса, көзүңүздү тарта албай калсаңыз, демек, бул сиздин ташыңыз.
Мен өзүм да жүрөк менен тандайм.
– Кайсы металл менен көбүрөөк иштейсиз?
– Мага күмүш абдан жагат. Бирок акыркы жылдары көргөзмөлөргө жана жарманкелерге катышып, аялдар алтын түстүү зер буюмдарды көбүрөөк жактырарын түшүндүм. Ошондуктан жез, коло, жез жана мельхиор менен да иштей баштадым.
Ар бир металлдын өзүнүн өзгөчөлүктөрү бар. Мисалы, мельхиор абдан катуу, аны менен иштөө кыйыныраак. Күмүш жумшак, бирок ал дагы этияттыкты жана материалды түшүнүүнү талап кылат.
Мага ар кандай металлдарды эксперимент кылып, айкалыштырган жагат. Азыр биколордуулук - бир зер буюмга күмүш менен алтын же алардын өңдөрүн бириктирүү абдан актуалдуу. Бул кызыктуу визуалдык эффект берет.
