Дон «Дракон» Уилсон: «Кыргызстандыктарда жана чемпиондордо окшош сапат бар – чыдамкайлык»
Кыргыз Республикасынын жана Россия Федерациясынын эмгек сиңирген маданият ишмери, Чыңгыз Айтматов атындагы Ысык-Көл форумунун вице-президенти Ассоль Молдокматованын «Дүйнө лидерлери» автордук рубрикасы
Тарыхта көптөгөн улуу спортчулар болгон. Кино тарыхында көптөгөн популярдуу актёрлор жашаган. Бирок бир эле учурда эки чөйрөдө тең легендага айланган адамдар саналуу гана.
Дон «Дракон» Уилсон – кикбоксинг боюнча он бир жолку дүйнө чемпиону, актёр, продюсер жана планетадагы эң белгилүү согуш өнөрүнүн чеберлеринин бири. Анын ысымы көптөн бери күчтүү мүнөздүн, тартип жана тандап алган жолуна берилгендиктин символу болуп калды. Миллиондогон көрүүчүлөр үчүн Дон Уилсон – «Кровавый кулак», «Черный пояс», «Огненное кольцо» жана «Абсолютное оружие» сыяктуу культтук тасмалардын баатыры. Спортчулар үчүн жеңилүүнү ийгиликке жетүү тепкичине айландыра алган адамдын үлгүсү.
Биз биз спорт жана кино жөнүндө гана эмес, жашоо философиясы, убакыт, туруктуулук жана адамдын ички эркиндиги жөнүндө көбүрөөк маектештик.
– Дон, сиз миллиондогон адамдардын кыялдаган нерсесине: спортто дүйнөлүк атакка, кинодо ийгиликке, кесиптештердин жана көрүүчүлөрдүн сый-урматына жетиштиңиз. Наамдарды, сыйлыктарды жана атак-даңкты эске албаганда, сиз өзүңүздүн эң чоң жетишкендигиңиз деп эмнени эсептейсиз?
– Жаш кезибизде ийгилик жеңиштердин саны, чемпиондук курлар же күйөрмандар менен өлчөнөт деп ойлойбуз, бирок убакыт баарын өз ордуна коёт. Бүгүн мен адамдын эң чоң жетишкендиги – ошол өзү тандап алган жолдо ким катары калыптанганы экенин түшүнөм.
Турмуш ар бирибизди сөзсүз сынайт. Ал бизди жеңилүүлөр менен катар ийгилик менен да текшерет. Баары жакшы болуп жатканда ар-намысты сактап калуу оңой. Принциптер менен пайданын, абийир менен жеңил жолдун азгырыгынын ортосунда тандоо жасоого туура келгенде өзүңө бекем туруу алда канча кыйын. Артка кылчайып карасам, тагдырга наамдар жана ролдор үчүн эмес, өз ишенимимден жазбай, адамдарга болгон сый-урматымды сактап, күзгүгө өкүнбөй карай ала тургандай жашоо бергенине ыраазымын. Мен үчүн дал ушул чыныгы жеңиш.
– Жаш кезинде адам чокуларды багынтууга умтулат. Ал эми чокулар багынгандан кийин эмне маанилүү болуп калат?
– Жашоонун жолуктурган адамдарына, берген сабактарына, сүйүктүү ишиң менен алектенүүгө мүмкүнчүлүк үчүн ыраазычылык. Жаш кезде алдыда чексиздик бардай сезилет. Карыган сайын ар бир күндү баалай баштайсың.
– Сиз өмүрүңүздү жекеме-жеке кармаш өнөрүнө арнадыңыз. Согуш өнөрүн биринчи кезекте философия, анан спорт деп айтсак болобу?
– Албетте. Согуш өнөрү эч качан жөн гана мушташ же мелдеш болгон эмес. Алар сыйлоону, өзүн-өзү кармоону, сабырдуулукту жана жоопкерчиликти үйрөтөт. Чыныгы устат биринчи кезекте өз алсыздыктарын жеңе билиши керек.
– Көптөгөн адамдар жеңилүүдөн коркушат. Ал эми жеңилүүлөр сизге жеке өзүңүзгө эмнени үйрөттү?
– Момундукка жана акылмандыкка. Жеңиш кубандырат, бирок бир нерсеге сейрек үйрөтөт. Жеңилүү өзүңдү талдап, каталарды издеп, күчтүү болууга түртөт. Ошондуктан мен жеңилүүлөрдү ийгиликтин маанилүү бөлүгү деп эсептейм.
– Сиздин жашооңузда өзүңүзгө күмөн санаган учуруңуз болгонбу?
– Албетте. Мындай учурлар ар бир адамда болот. Айырмасы, кээ бирөөлөр токтоп калат, ал эми кээ бирөөлөр алдыга умтула берет. Эр жүрөктүүлүк – бул коркуунун жоктугу эмес. Эр жүрөктүүлүк – бул ага карабай иш-аракет кылуу жөндөмдүүлүгү.
– Чемпиондор көбүнчө коркпогон адамдар катары кабыл алынат. Бирок күчтүү адамдарда коркуу барбы?
– Албетте. Коркуу бардыгында бар. Суроо – ким кырдаалды башкарат: коркунуч адамдыбы же адам коркунучтубу?
– Өзүнө ишенүү менен ашыкча ишенүүнүн ортосунда чек кайсы жерде?
– Өзүнө ишенүү эмгекке жана тажрыйбага негизделет. Ашыкча өзүнө ишенүү – иллюзияларга. Адам канчалык көп билсе, ошончолук башкаларга бир нерсени далилдегиси келбейт.
– Сиз дүйнөнүн эң күчтүү мушкерлерин жеңгенсиз. Ал эми кимди эң татаал атаандашыңыз деп эсептейсиз?
– Өзүмдү. Убакыттын өтүшү менен негизги беттеш рингде эместигин түшүнөсүң. Жалкоолук, шектенүүлөр, кыжырдануу, чарчоо, коркуу – мына ушулар адамдын чыныгы атаандаштары.
– Спорттон кийин Голливудду багындырдыңыз. Эмне үчүн адамга бир жеңиш менен токтоп калбоо маанилүү?
– Анткени өнүгүү бизди тирүү кылат. Эгер адам жаңы нерселерди үйрөнүүнү жана ачууну токтотсо, ал канча жашта болсо да карый баштайт.
– Көпчүлүк сиздин кинодогу жолуңуз Чак Норрис аркылуу башталган деп эсептешет. Бул чынбы?
– Чак чындап эле мени колдогон. Бирок продюсер Роджер Корман да чоң роль ойногон, ал менде спортчуну гана эмес, актерду да көргөн.
– Согуш өнөрлөрү дүйнөсүн Брюс Ли, Чак Норрис жана Жан-Клод Ван Даммсыз элестетүү мүмкүн эмес. Сиздин дооруңуздагы адамдарды эмне бириктирген?
– Чынчылдык. Биз экранда көрсөткөн нерселер менен жашаганбыз. Күн сайын машыгып, көп трюктарды өзүбүз аткарып, ийгиликтин баасын билгенбиз.
– Жан-Клод Ван Даммдын кандай сапаттарын айта аласыз?
– Абдан таланттуу жана харизматикалык адам. Ал дүйнө жүзү боюнча согуш өнөрлөрүн жайылтууга чоң салым кошкон. Жан-Клод ар дайым өзүнүн энергетикасы жана көрүүчүнүн көңүлүн буруп алуу жөндөмү менен айырмаланып турат. Анын ийгилигинин артында өзүн-өзү өнүктүрүү боюнча жылдар бою аткарылган укмуштуудай эмгек бар.
– Эмне үчүн сиздин муунуңуздун тасмалары ондогон жылдардан кийин да сүйүктүү бойдон калууда?
– Анткени аларда чындык бар болчу. Адамдар чынчылдыкты сезишет. Биз эрдик, адилеттүүлүк, тандоо жана жоопкерчилик тууралуу окуяларды айтканбыз. Бул темалар эч качан эскирбейт.
– Сиз үчүн өзгөчө маанилүү болгон ролуңуз барбы?
– Албетте, "Кровавый кулак" тасмасы. Ал актердук тагдырымда чоң роль ойногон жана мени дүйнө жүзү боюнча көрүүчүлөргө тааныштырган.
– Эмне кыйыныраак болду: чемпиондук беттешпи же камера алдында иштөөбү?
– Камера алдында иштөө. Рингде көп жылдык машыгууга таянасың. Кинодо каармандын сезимдерин, эмоцияларын, ички дүйнөсүн жеткирүү керек. Бул таптакыр башкача чакырык.
– Эгер бүгүн сиздин жашооңуз тууралуу тасма тартылса, сценарийге кайсы эпизод сөзсүз киргизилмек?
– Менин биринчи олуттуу жеңилүүм. Так ошол кийинки ийгиликтеримди баштап берген.
– Жаш спортчулар кайсы катаны көп кетиришет?
– Алар шашышат. Баары тез натыйжаларды каалашат. Бирок чеберчилик убакытты, сабырдуулукту жана тартипти талап кылат.
– Дүйнө оор мезгилдерди башынан кечирип жатат. Ички туруктуулукту кантип сакташ керек?
– Баалуулуктарыңардан баш тартпагыла. Дүйнө тынымсыз өзгөрүп турат, бирок адамдын принциптери бекем пайдубал болушу керек.
– Сиз Кыргызстанда болгонсуз. Өлкөбүз тууралуу кандай таасирлер калды?
– Кыргызстанга кикбоксинг боюнча дүйнө чемпионатына келгем, ал сапарымды азыркыга чейин жылуулук менен эстейм. Мени мелдеш гана эмес, өлкөнүн өзү, анын жаратылышы жана эли да таасирлентти.
Дүйнө жүзүн көп кыдыргам, ошондуктан мындай жандуулукка жана меймандостукка бардык жерде эле туш боло бербейсиң деп айта алам. Кыргызстан абдан жакшы эскерүүлөрдү калтырды.
– Сиздин оюңузча, Кыргызстан элин жана чыныгы чемпиондорду эмне бириктирет?
– Чыдамкайлык. Ар бир чемпион кыйынчылыктарды жана сыноолорду башынан өткөрөт. Менимче, кыргыз элине да дал ушул сапат мүнөздүү. Ар-намысын сактап, тамырын сыйлап, эч нерсеге карабай алга умтулуу жөндөмүнө ээ.
– Эгер сизге Кыргызстанда бир күн өткөрүү мүмкүнчүлүгү берилсе, бул убакытты эмнеге арнамаксыз?
– Ысык-Көлдү көргүм келет, тоолорго баргым келет, албетте, адамдар менен жолугушмакмын. Өлкөнүн чыныгы жүзүн дал ушул адамдар жаратат.
– Адамзат ушул күнгө чейин бардык прогресске карабай эмнени үйрөнө элек?
– Бири-бирибизди угууну. Биз космоско учуп, технологияларды жаратып, айлана-чөйрөбүздү өзгөртүүнү үйрөндүк. Бирок дагы деле бири-бирибизди түшүнүүгө өтө сейрек аракет кылабыз.
– Адамдагы кайсы сапатты эң жогору баалайсыз?
– Чынчылдык. Башкаларга жана өзүңө чынчыл болуу.
– Ал эми "мурас" деген сөз силер үчүн эмнени билдирет?
– Бул наамдар да, сыйлыктар да эмес. Мурас – бул сенден кийин адамдардын жүрөгүндө калган жакшылык.
– Акыркы суроо. Учурда сиздин түшүнүгүңүздө жеңиш деген эмне?
– Бүгүн мен үчүн жеңиш – бул өзүм менен ынтымакта жашоо, кадыр-баркты сактоо, жакындарымды сүйүү жана өз принциптеримден баш тартпоо. Калганынын баары экинчи даражадагы мааниге ээ.
– Урматтуу Дон, бул чынчыл жана ачык сүйлөшүүңүз үчүн рахмат. Дүйнөлүк спорттун жана кинонун легендасы болгон адам менен баарлашуу мен үчүн чоң сыймык болду. Кыргызстан бир күнү сизди өлкөбүздүн урматтуу коногу катары кайрадан тосуп алат деп үмүттөнөм.
— Урматтуу Ассоль, кызыктуу суроолоруңуз жана жылуу маектешүүңүз үчүн рахмат. Сиз менен баарлашуу мага абдан жакты. Мен ар дайым Кыргызстанды, сапар учурунда жолуктурган адамдарды жана кооз өлкөңүздүн атмосферасын жылуулук менен эстейм. Кыргызстанга кайрадан барууга чын дилимден кубанычтамын. Бул жолугушуу сөзсүз болот деп үмүттөнөм. Кыргызстан элине эң жакшы каалоо-тилектеримди жолдойм жана өлкөңүздөргө тынчтыкты, гүлдөп-өнүгүүнү жана жаңы жеңиштерди каалайм.
– Биз сизди Кыргызстанда күтөбүз!
– Сүйүнүп учуп келем. Кийинки жолугушканга чейин!
Соңку сөз
Дон "Дракон” Уилсон менен баарлашууда ал жөн гана дүйнөнүн чемпиону жана Голливуд жылдызы эмес экенин түшүнөсүң. Бет маңдайыңда – башкаларга болгон сый-урматты, өз принциптерине берилгендикти жана жашоонун окуучусу бойдон калуу жөндөмүн сактап калган адам.
Артында дүйнөлүк наамдар, ондогон тасмалар жана миллиондогон көрүүчүлөрдүн сүйүүсү турат. Бирок ал өзүнүн эң чоң жетишкендиги катары чемпиондук курларын же кассалык каражаттарды эмес, өзгөрбөй өзү бойдон кала билгенин эсептейт. Балким, ошондуктан Дон Уилсондун туруктуулук жөнүндөгү сөздөрү өзгөчө ишенимдүү угулат. Анткени ал жеңиштердин да, жеңилүүлөрдүн да баасын билет.
Актер
1. 4,50
Затерянные в Рио Браво / Taken from Rio Bravo (2024)
2. 2,88
Разборка в Маниле / Showdown in Manila(2016)3.
Killing the Seeds (2015)
4.
The Masters Legacy (2015)
5.
Боевой малыш / The Martial Arts Kid (2015)
6.
Еще один раунд / One More Round (2015)
7.
Неудачники / Underdogs kids (2015)
8. 4,80
Царь скорпионов 4: Утерянный трон / The Scorpion King 4: Quest for Power(2015)9.
Marta Steel (2014)
10.
The Reel Deal (2014) (сериал)
11.
White Tiger (2014)
12.
Весь мир у наших ног / The Whole World at Our Feet(2014)13.
Освободитель / Liberator (2012)
14.
Последний страж / The Last Sentinel (2007)
15.
Легкая мишень / Soft Target (2006)
16.
Фантастический боец / Sci-Fighter (2004)
17.
Возмездие / Redemption (2002)
18.
Мой криминальный дядюшка / Stealing Harvard (2002)19.
Blue Shirts (2000)
20.
Бегущая мишень / Moving Target (2000)
21.
Пророк / The Prophet (1999)22.
Бумажный след / Papertrail (1998)
23.
Любой ценой / Whatever It Takes (1998)24.
Operation Cobra (1997)
25.
Голливудское сафари / Hollywood Safari (1997)
26.
Кровавый кулак 8: Несущий смерть / Bloodfist VIII: Trained to Kill (1996)
27. 6,00
Мойша / Moesha (1996-2001) (сериал)28.
Ночной охотник / Night Hunter (1996)
29.
Последний рывок / Terminal Rush (1996)
30.
Grid Runners (1995)
31. 6,01
Бэтмен навсегда / Batman Forever (1995)32.
Киборг – охотник 2 / Cyber-Tracker 2 (1995)
33.
Кровавый кулак 6: Нулевая отметка / Bloodfist VI: Ground Zero (1995)
34.
Кровавый кулак 7: Охота на человека / Bloodfist VII: Manhunt (1995)
35.
Восход красного солнца / Red Sun Rising (1994)36.
Киборг - охотник / CyberTracker (1994)
37.
Кровавый кулак 5: Живая мишень / Bloodfist V: Human Target (1994)
38.
Огненное кольцо 3: Удар льва / Lion Strike (1994)
39. 7,84
Крутой Уокер / Walker, Texas Ranger (1993-2001) (сериал)40.
Огненное кольцо 2: Огонь и сталь / Ring of Fire II: Blood and Steel (1993)
41.
Кровавый кулак 3: Вынужденный поединок / Bloodfist III: Forced to Fight (1992)
42.
Кровавый кулак 4: Смертельная попытка / Bloodfist IV: Die Trying(1992)43.
Черный пояс / Blackbelt (1992)
44.
Огненное кольцо / Ring of Fire (1991)
45.
Удар из будущего / Future Kick (1991)
46.
Кровавый кулак 2 / Bloodfist II (1990)
47.
Кровавый кулак / Bloodfist (1989)
48. 6,75
Скажи что-нибудь / Say Anything... (1989)49.
New York Chinatown (1982)
Продюсер
1.
Боевой малыш / The Martial Arts Kid (2015)
2.
Последний страж / The Last Sentinel (2007)
3.
Легкая мишень / Soft Target (2006)
4.
Фантастический боец / Sci-Fighter (2004)
5.
Возмездие / Redemption (2002)6.
Бегущая мишень / Moving Target (2000)
7.
Любой ценой / Whatever It Takes (1998)8.
Ночной охотник / Night Hunter (1996)
9.
Последний рывок / Terminal Rush (1996)
10.
Киборг – охотник 2 / Cyber-Tracker 2 (1995)
Сценарист
1.
Огненное кольцо 3: Удар льва / Lion Strike (1994)