"Эл-Ди-Эс Черитиз" фонду неонаталдык жардам берүүнү колдойт
"Эл-Ди-Эс Черитиз" фонду көп жылдардан бери Кыргызстандын саламаттыкты сактоо тутумуна колдоо көрсөтүп, медициналык кызматкерлердин квалификациясын жогорулатууга жана төрөт үйлөрүн заманбап жабдуулар менен камсыздоого жардам берип келет. Кызматташтыктын негизги багыттарынын бири ымыркайларга жана төрөттөн кийинки камкордук боюнча адистерди окутуу, ымыркайларды алгачкы реанимациялоо боюнча тренингдерди өткөрүү, ошондой эле БАБЛ-СИПАП респиратордук колдоо аппараттарын жеткирүү болуп саналат, алар төрөлгөндөн кийинки алгачкы мүнөттөрдө балдардын өмүрүн сактап калууга жардам берет.
Фонддун колдоосу менен өлкөдөгү төрөт үйлөрүндө ымыркайларга жана энелерге шашылыш жардам көрсөтүүнүн заманбап ыкмалары киргизилип, медициналык кызматкерлерди практикалык окутуу үчүн симуляциялык борборлор түзүлдү. Ал турмак өлкөнүн алыскы аймактарына да адам өмүрүн сактап калууда абдан маанилүү жабдууларга жетүү мүмкүнчүлүгү түзүлүүдө.
Бул долбоорлордун ишке ашырылышы, жетишилген жыйынтыктар жана заманбап технологиялардын ымыркайлардын өлүмүн азайтууда ойногон ролу тууралуу Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин штаттан тышкаркы башкы неонатологу, Кыргызстандын неонатологдор ассоциациясынын аткаруучу директору Сагынбү Абдувалиева менен маек курдук.
– Эмне үчүн БАБЛ-СИПАП респиратордук жардамы наристелер үчүн маанилүү деп эсептелет?
– БАБЛ-СИПАП респиратордук жардамы дем алуу көйгөйлөрү бар ымыркайларга тез жардам көрсөтүүдө натыйжалуу курал болуп саналат. Бул аппаратты колдонуу абдан оңой, андыктан медайымдар жана акушеркалар аны менен иштей алышат. Бул айрыкча, неонатологдор, педиатрлар жана реаниматологдор күнү-түнү кезмет кылбаган төрөт үйлөрү үчүн маанилүү. Мындай мекемелер биздин аймактарда жана алыскы аймактарда бар.
– БАБЛ-СИПАП аппаратынын артыкчылыктары эмнеде?
– БАБЛ-СИПАП аппаратын төрөт бөлмөсүндө, реанимация бөлүмүндө, ал тургай ымыркайды ташууда да колдонсо болот. Электр тармагына туташтырууну талап кылбайт. Жалгыз талап – кычкылтектин болушу. Ошондуктан бул жабдууну колдонуу райондук төрөт үйлөрүндө өзгөчө натыйжалуу.
– Бул жабдуу Кыргызстанда канчалык кеңири жайылган?
– Былтыр 20 БАБЛ-СИПАП аппараты жеткирилген. Быйыл төрөт үйлөр дагы 50 аппарат алышты. Азыркы учурда алар кычкылтек жеткиликтүү болгон бардык райондук төрөт мекемелеринде орнотулган. Биздин адистер бул жабдуу менен ийгиликтүү иштеп жатышат.
– Ымыркайларды алгачкы реанимациялоо боюнча окутуу эмне үчүн мынчалык маанилүү?
– Ымыркайларды алгачкы реанимациялоо боюнча окуу тренингдери төрөт үйлөрүндө медициналык жардамдын сапатын жогорулатуунун өтө маанилүү бөлүгү болуп саналат. Бул жаңы төрөлгөн жана медициналык кызматкерлердин жардамына муктаж болгон ымыркайды колдоонун биринчи кадамы.
«Эл-Ди-Эс Черитиз» фондунун катышуусу персоналдын квалификациясын жогорулатууга да, медициналык мекемелердин материалдык-техникалык базасын өнүктүрүүгө да олуттуу таасирин тийгизет.
– Фонд медициналык мекемелерге кандай колдоо көрсөтөт?
– Фонд неонаталдык жана перинаталдык адистердин квалификациясын жогорулатууга, ымыркайларга жана энелерге тез жардам көрсөтүү боюнча тренингдерди өткөрүүгө жардам берет. Мындан тышкары, мекемелер окутуу жана тез перинаталдык жардам көндүмдөрүн өркүндөтүү үчүн заманбап симуляциялык жабдууларды алышты. Төрөт үйлөрүнө колдоо көрсөтүү бүгүнкү күнгө чейин уланууда.
– Бүгүнкү күндө кайсы мекемелерди үлгүлүү деп атоого болот?
– Жакшы мисалдардын бири Бишкек шаардык перинаталдык борбору, ал фонддун колдоосу менен медициналык жардамдын сапатын үзгүлтүксүз жакшыртууну улантууда. Бул жерде ымыркайларды алгачкы реанимациялоо жана тез перинаталдык жардам боюнча дээрлик жума сайын тренингдер өткөрүлөт. Алдыңкы мекемелер катары Ош облустук клиникалык ооруканасынын төрөт үйүн, Ош шаардык перинаталдык борборун, Жалал-Абад облустук бириктирилген ооруканасынын төрөт үйүн жана Эне жана баланы коргоо улуттук борборунун алдындагы Улуттук перинаталдык борборун да белгилөөгө болот.
– Эмне үчүн симуляциялык тренингдер окутуунун натыйжалуу ыкмасы болуп эсептелет?
– Негизинде оор абалда төрөлгөн ымыркайды жандандырууну моделдештирген жабдуулар менен практикалык иштер жүргүзүлөт. Медицина кызматкерлери критикалык кырдаалдарды талдоо үчүн ролдук сценарийлерди иштеп чыгышат. Алар биринчи реанимация жана тез жардам көрсөтүү көндүмдөрүн тынымсыз өркүндөтүшүп, күнүмдүк практикага айлантышат.
Дүйнө жүзү боюнча мындай формат медициналык жардамдын сапатын жогорулатуунун негизги компоненттеринин бири болуп эсептелет. Көптөгөн өлкөлөрдө медициналык бригадалар кезметке кирер алдында симуляциялык борбордо машыгуудан өтүп, андан кийин гана ишке киришет. Бүгүнкү күндө мындай практика Кыргызстанда да акырындык менен киргизилип жатат.
– Бул энелердин жана балдардын ден соолугуна кандай таасир этет?
– Практикалык көндүмдөрдү тынымсыз өркүндөтүү жана үзгүлтүксүз тренингдер медициналык жардамдын сапатын жогорулатат. Демек, оор клиникалык кырдаалдарда ымыркайлардын да, аялдардын да аман калуу мүмкүнчүлүктөрү көбөйөт.
– Фонд менен кызматташтык канчадан бери уланып жатат?
– Кыргызстандын неонатологдор жана неонаталдык медайымдар ассоциациясы «Эл-Ди-Эс Черитиз» фонду менен 2018-жылдан бери кызматташып келет. Алгачкы долбоорлор Бишкек, Чүй облусу, ошондой эле Нарын жана Жалал-Абад сыяктуу алыскы аймактарда ымыркайларды алгачкы реанимациялоону мониторинг жүргүзүүгө жана колдоого багытталган.
– Долбоорго эмне үчүн медициналык колледждер тартылды?
– Анткени, неонаталдык жардамдын 80 пайызга жакынын орто медициналык кызматкерлер – төрөт үйлөрүндө жана жандандыруу бөлүмдөрүндө иштеген неонаталдык медайымдар көрсөтүшөт. Ошондуктан, медициналык колледждерде келечек адистерди окутуу долбоордун маанилүү бөлүгү болуп калды.
– Бүгүнкү күндө кайсы долбоор эң ийгиликтүү?
– Азыркы учурда биз фонддун эң натыйжалуу долбоорлорунун бири – ымыркайлардын дем алуусун колдоо долбоорунун үстүндө иштеп жатканыбызга эки жыл болду. Оор абалда төрөлгөн бала же такыр дем албай калат же начар дем алат. Ошондуктан, өз убагында жардам көрсөтүү жана дем алууну тез калыбына келтирүү ымыркайларды реанимациялоо жана интенсивдүү терапиялоо иштеринин негизги элементтеринин бири болуп саналат.
Дал ушул себептен БАБЛ-СИПАП аппараттарын жеткирүү жана медициналык кызматкерлерди аларды колдонууга үйрөтүү Кыргызстандын саламаттыкты сактоо системасы үчүн чоң мааниге ээ жана төрөлгөндөн кийинки алгачкы мүнөттөрдө эле эң кичинекей бейтаптардын өмүрүн сактап калууга жардам берет.