Нарын жана Ысык-Көл облустары органикалык аймакка айланат

Кыргызстанда учурда 9 кооператив жана 30 органикалык аймак иштеп, жалпысынан 61,5 миң гектар айыл чарба жерлерин органикалык ыкма менен иштетишет.

9 кооператив 11,4 миң гектар аянтта продукцияны эл аралык стандарттарга ылайык өндүрүп, кайра иштетет. 2025-жылы алардын ичинен 6 кооператив органикалык сертификат алган. Өндүрүштүн негизги багыттары: пахта, дары чөптөр, өрүк, төө буурчак, грек жаңгагы, мисте, жапайы каперс, кара өрүк жана дан өсүмдүктөрү. Бул продукциялар ишки рынокко жана 30дан ашык мамлекетке экспорттолот.

30 органикалык аймакта, жалпы 50,1 миң гектар, PGS (Participatory Guarantee System – кепилдикке катышуу системасы) аркылуу органикалык продукция өндүрүлүп, жергиликтүү базарларда жана дүкөндөрдө сатылат.

Кыргызстан жогорку кирешелүү органикалык өсүмдүктөрдү өстүрүү үчүн чоң потенциалга ээ. Алардын катарына кулпунай, малина, чычырканак, карагат, өрүк, гүл капуста, брокколи, таттуу жүгөрү, помидор жана алча кирет. Органикалык сертификат алуу аркылуу бул продукциялар кошумча наркка ээ болуп, эл аралык рынокко чыгуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтет.

Акыркы жылдары өлкөдө органикалык айыл чарба өнүгүүсүнө бир катар жетишкендиктер болду:

• Биопестициддер жана биологиялык препараттар колдонулуп, өсүмдүктөрдү синтетикалык химиясыз коргоо өнүгүүдө;
• Биогумус (вермикомпост) колдонуу кеңейип, топурактын табигый түшүмдүүлүгү жогорулайт;
• Кластердик ыкма киргизилип, фермерлер, кайра иштетүүчүлөр жана башка катышуучулар бириктирилди;
• PGS системасынын негизинде органикалык аймактар түзүлүүдө.

Органикалык сектордун өзгөчөлүктөрү:

• Аймактар жергиликтүү жамааттардын катышуусуна негизделген улуттук модель болуп саналат;
• Токой жана аарычылык аймактарындагы кенен жапайы ресурстар органикалык өндүрүштүн маанилүү бөлүгүн түзөт.

Келечекте Нарын жана Ысык-Көл облустарын толугу менен органикалык аймактарга айландыруу, ошондой эле органикалык айыл чарба жерлеринин аянтын олуттуу кеңейтүү пландалууда. Бул чаралар туруктуу айыл чарбаны өнүктүрүүгө, айыл аймактарын колдоого жана экспорттук потенциалды жогорулатууга багытталган.

Кыргызстан органикалык айыл чарбаны туруктуу өнүгүүнүн, айыл калкын колдоонун жана экспорттук мүмкүнчүлүктү кеңейтүүнүн маанилүү инструменти катары карайт жана чет өлкөлүк өнөктөштөр менен кызматташтыкты кеңейтүүгө кызыкдар.