Үйгө жакын жерде дарылануу: Кыргызстандагы ооруканаларды кайрымдуулук долбоорлору кантип өзгөртүүдө
Аймактын тургуну үчүн жергиликтүү ооруканада керектүү медициналык жабдуунун жоктугу жөн гана ыңгайсыздык эмес. Бул Бишкекке барууга аргасыздыкты, кошумча чыгымдарды, убакытты текке кетирүү жана текшерилүүнү же дарылоону кечиктирип алуу коркунучун жаратат.
Мына ошондуктан медициналык мекемелерге кайрымдуулук жардамынын маанисин берилген техниканын наркы менен гана баалоого болбойт. Диагностика, операция же реабилитация бейтапка канчалык жакындаганы маанилүүрөөк.
«Эл-Ди-Эс Черитиз» фондунун Кыргызстандагы ишмердүүлүгү саламаттыкты сактоонун ар кандай деңгээлдерин – тез жардам жана офтальмологиялык жардамдан баштап, жүрөк-кан тамыр ооруларын диагностикалоого жана балдар менен чоңдорду калыбына келтирүүгө чейин камтыйт.
Долбоорлордун жалпы өзгөчөлүгү – жабдууну жөн гана бербестен, аны оорукананын же реабилитациялык борбордун күнүмдүк ишине интеграциялоо аракети.
Офтальмологиялык жардам үчүн жаңы мүмкүнчүлүк
Эң көрүнүктүү долбоорлордун бири Бишкек шаардык тез жардам клиникалык ооруканасынын көз жаракат бөлүмүн жабдуу болду.
Фонд мекемени хирургиялык микроскоп, автоклав, ошондой эле катарактаны алып салуу үчүн колдонулчу хирургиялык аппарат менен камсыз кылды. Жабдуулар көз ооруларын жана жаракаттарын диагностикалоо жана хирургиялык дарылоого колдонулат.
Бөлүм Бишкек шаарынан гана эмес, Чүй облусунун жакын райондорунан да бейтаптарды кабыл алат. Стационардык жана амбулатордук бөлүмдөрдө жылына 2500гө жакын операция жасалат.
Оорукана үчүн жабдууларды жаңылоо дарыгерлер жеринде жасай ала турган операциялардын тизмесин кеңейтүү дегенди билдирет. Бейтапка – бул башка мекемеге кайрылбай, кезек күтпөй, адистештирилген жардамды тез алуу мүмкүнчүлүгү.
Бул өзгөчө көз жаракаттарында маанилүү, мында кечиктирүү көрүүнүн начарлашына жана ар кандай кыйынчылыктарга алып келиши мүмкүн.
Бейтапка жакын диагностика
Фонддун колдоосун аймактык мекемелер да алышты. Ысык-Көл облустук бириккен ооруканасына жүрөк-кан тамырлар бөлүмү үчүн УЗИ жана эхокардиография аппаратын сатып алууга жардам берилди.
Мындай техниканын болушу аймактык саламаттыкты сактоо үчүн өтө маанилүү. Жашаган жеринде текшерүүдөн өтүү мүмкүн болбогондо, бейтап борборго барууга, жол кире жана жашаган жерине акча төлөөгө аргасыз болот, ал эми кээде каражаттын жетишсиздигинен диагностиканы кийинкиге калтырат.
Облустук ооруканадагы аппарат үйгө жакыныраак изилдөөлөрдү жүргүзүүгө, жүрөк жана кан тамыр ооруларын эрте аныктоого, ошондой эле дарылоонун кийинки тактикасын тезирээк аныктоого мүмкүндүк берет.
Мындай долбоорлор аймактардын борбордук медициналык борборлорго болгон көз карандылыгын акырындык менен азайтууга жардам берет. Бишкек адистештирилген жардамдын башкы борбору катары ролун сактап калат, бирок бейтаптар өз облусунда айрым текшерүүлөрдү жана процедураларды ала алышат.
Жардамдын географиясы кеңейүүдө
Фонд Каракол, Ош, Баткен, Жалал-Абад, Бишкек жана Чүй облусунда медициналык долбоорлорду ишке ашыргандыгын билдирди. Жардамга диагностикалык техника, дарылоо жана кам көрүү үчүн жабдуулар, реабилитациялоо каражаттары жана туруктуу медициналык байкоо талап кылынган балдар жана чоңдор менен иштеген мекемелерге колдоо көрсөтүү кирген.
Аймактык багытты өнүктүрүү Кыргызстан үчүн өзгөчө маанилүү, мында адистештирилген ооруканага чейинки аралык бейтап үчүн олуттуу тоскоолдукка айланып кетиши мүмкүн. Облустук деңгээлде канчалык көп кызматтар жеткиликтүү болсо, адамдар жолго ошончолук аз убакыт жана каражат сарпташат.
Аны менен катар аппаратты өткөрүп берүү көйгөйдү автоматтык түрдө чечпейт. Жаңы техниканы колдоно билген адистер, керектүү материалдар, тейлөө жана жабдууларды мекеменин күнүмдүк практикасына киргизүү зарыл.
Ошондуктан мындай долбоорлордун туруктуулугу жабдууларды жеткирүүнү персоналды даярдоо менен айкалыштырууга байланыштуу.
Пандемия учурундагы жардам
Коронавирус инфекциясынын пандемиясы учурунда медицина кызматкерлерин колдоо өзүнчө багыт болуп калды.
Фонд өлкөнүн жети төрөт үйүнө жеке коргонуу каражаттарын тапшырды. Милдеттер көбөйгөн учурда бул жардам кызматкерлердин жана бейтаптардын жугуштуу ооруларды жуктуруу коркунучун азайтуу жана медициналык жамааттардын иштөө жөндөмдүүлүгүн сактоо үчүн зарыл болгон.
Бул долбоор ооруканаларга пландаштырылган жабдууларды жеткирүүдөн айырмаланат. Ал мекемелерге узак мөөнөттүү программалар эмес, эң керектүү материалдарды тез жеткирүү талап кылынган өзгөчө кырдаалга ыкчам жооп болду.
Пандемия саламаттыкты сактоо тутумуна эки түрдүү колдоону бир эле учурда талап кылаарын көрсөттү – стратегиялык модернизация жана кризистерге тез жооп берүү жөндөмдүүлүгү.
Медицина жана социалдык коргоо кесилишинде
Фонд ошондой эле медициналык жардам узак мөөнөттүү камкордукка жана калыбына келтирүүгө байланышкан мекемелерди жабдууга катышат.
Реабилитациялык борборлор физиотерапиялык жабдуулар, атайын керебеттер жана тиричилик техникалары менен камсыз болушту. Балдарды реабилитациялоо жана үй-бүлөнү колдоо борборуна фотолампа жана ымыркайлардагы билирубиндин деңгээлин аныктоочу аппарат берилди.
Мындай долбоорлор саламаттыкты сактоо жана социалдык коргоо кесилишинде жайгашкан, анткени дарылоонун натыйжасы операциянын же дайындалган дары-дармектин натыйжалуулугуна гана байланыштуу эмес. Көптөгөн бейтаптар үчүн кийинки камкордук, кыймыл функцияларын калыбына келтирүү, тиричилик шарттары жана үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү да маанилүү.
Бул балдар, майыптар, улгайган бейтаптар жана узак мөөнөттүү реабилитацияны талап кылгандар үчүн өзгөчө мааниге ээ.
Жеке жеткирүүлөрдөн баштап инфраструктураны бекемдөөгө чейин
Фонддун ишмердүүлүгүн талдоо бир нече туруктуу принциптерди бөлүп көрсөтүүгө мүмкүндүк берет.
Биринчиси – жардамды улуттук борборлор гана эмес, облустук мекемелер да алышат. Бул диагностиканы жана дарылоону бейтапты жашаган жерине жакындатат.
Экинчиси – фонд саламаттыкты сактоонун ар кандай звенолорун колдойт: тез жардам, төрөт үйлөрү, диагностика, хирургия жана реабилитация.
Үчүнчүсү – эгерде мекеменин кызматкерлери аны колдонууга үйрөтүлсө, ал эми техниканын өзү керектүү материалдар жана тейлөө менен камсыздалса заманбап жабдуулар эң натыйжалуу болот.
Узак мөөнөттүү таасирди толук баалоо үчүн жабдуулардын иштөөсү, канча бейтап текшерилген жана операция жасаткандыгы, техниканын иштөө абалы жана медициналык натыйжалар жөнүндө ачык маалыматтар талап кылынат.
Учурда маалыматтын көбү фонддун өзү тарабынан жарыяланган. Ошентсе да, жалпы тенденция байкалууда: жеке мекемелерге жардам берүү акырындык менен медициналык инфраструктураны колдоого айланып баратат.
Мындай долбоорлордун негизги натыйжасы берилген аппараттардын саны менен гана эмес, алар канча жыл иштээри, канча адис аларды өздөштүрөөрү жана канча адам борборго барбай эле жардам алаары менен аныкталат.