Кыргызстанда балдар онкологиясын өнүктүрүү: каржылоо көбөйүп, дарылоо мүмкүнчүлүктөрү кеңейүүдө
Кыргыз Республикасында онкологиялык жана онкогематологиялык ооруларга чалдыккан балдарга медициналык жардам көрсөтүү системасы ырааттуу түрдө чыңдалууда. Иштин негизги багыттары — мамлекеттик каржылоону көбөйтүү, адистештирилген медициналык инфраструктураны өнүктүрүү, диагностиканын сапатын жогорулатуу жана заманбап дарылоо ыкмаларын киргизүү.
2014-жылга чейин Кыргыз Республикасында балдар онкологиясын каржылоонун көлөмү жылына 1 миллион сомдон ашкан эмес. 2014-жылдан тартып бул тармакка мамлекеттик колдоо кыйла кеңейтилген.
Жогорку технологиялуу жардам фондунун (ЖТФ) линиясы боюнча бөлүнгөн каражаттын көлөмү ырааттуу түрдө көбөйүп, 10 миллион сомдон 20 миллион сомго, андан кийин 100 миллион сомго жеткен. Ал эми 2025-жылы каржылоонун көлөмү 200 миллион сомду түзгөн.
Ошентип, балдар онкологиясын каржылоо баштапкы деңгээлге салыштырмалуу 200 эсеге көбөйдү. Бул балдарга адистештирилген медициналык жардам көрсөтүү системасын чыңдоого багытталган мамлекеттик саясаттын натыйжасы болуп саналат.
Каржылоонун көбөйүшү дарылоо мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө, дары-дармек менен камсыздоону жакшыртууга, анын ичинде шишикке каршы препараттарга жеткиликтүүлүктү жогорулатууга, ошондой эле заманбап диагностика ыкмаларын жана жогорку технологиялуу медициналык жардамды киргизүүгө шарт түздү.
Онкологиялык ооруга чалдыккан балдарга адистештирилген медициналык жардам Бишкек шаарындагы Эне жана баланы коргоо улуттук борборунун базасында, ошондой эле Ош шаарында көрсөтүлөт. Адистештирилген бөлүмдөр өнүктүрүлүп, кадрдык потенциал чыңдалып, диагностикалык мүмкүнчүлүктөр кеңейтилүүдө.
Иммунофенотиптөө лабораториясы түзүлүп, агымдык цитометрия ыкмасы менен изилдөөлөр жүргүзүлө баштады. Быйыл шишиктин өзгөчөлүктөрүн так аныктоого жана дарылоо тактикасын туура тандоого мүмкүндүк берген молекулярдык-цитогенетикалык изилдөөлөрдү жүргүзүү үчүн ФИШ-лабораториясын өнүктүрүү долбоору ишке ашырылууда.
2024-жылы Кыргызстанда гемопоэтикалык өзөк клеткаларын аутологиялык трансплантациялоо операциясы жүргүзүлгөн. Бул онкологиялык ооруга чалдыккан балдарга жогорку технологиялуу медициналык жардам көрсөтүүнү өнүктүрүүдөгү маанилүү этап болду.
Ошондой эле узак мөөнөттүү дарылануудан өтүп жаткан балдар жана алардын ата-энелери үчүн пансионду өнүктүрүү иштери жүргүзүлүүдө. Бул аймактардан келген үй-бүлөлөргө дарылоо учурунда медициналык мекеменин жанында жашоого шарт түзөт.
Саламаттык сактоо министрлиги тарабынан клиникалык протоколдор жана стандарттык операциялык жол-жоболор иштелип чыгып, бекитилген. Баштапкы медициналык жардам көрсөтүү деңгээлинде медицина кызматкерлерине онкологиялык оорулардын мүмкүн болгон белгилерин өз убагында аныктоого жана балдарды кошумча текшерүүгө жөнөтүүгө жардам берген «кызыл желектер» системасы киргизилүүдө.
2023-жылы Кыргыз Республикасы Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун Балдар арасындагы рак ооруларына каршы күрөшүү боюнча глобалдык демилгесине (GICC) кошулган. ДССУ, St. Jude Global, Балдар онкологиясынын эл аралык коому (SIOP) жана башка өнөктөштөр менен эл аралык кызматташтык тажрыйба алмашууга, адистердин квалификациясын жогорулатууга жана заманбап дарылоо ыкмаларын киргизүүгө өбөлгө түзүүдө.
Негизги артыкчылыктуу милдеттердин катарында молекулярдык-генетикалык диагностиканы өнүктүрүү, реанимация кызматын чыңдоо, трансплантациялоо технологияларын кеңейтүү жана заманбап шишикке каршы препараттардын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу бар.