Чынара Мамажакыпова: “Бизге уюшкандык жана ыкчам аракет керек”
Жакынкы Чыгыштагы активдүү аскердик фаза шартында чет жерде жүргөн миңдеген кыргыз жарандары коопсуздук кепилдигин күтүшүүдө. Бир катар мамлекеттер эвакуациялык механизмдерди ишке киргизип жаткан маалда, кыргыз коомчулугунда да алдын ала даярдык маселеси көтөрүлө баштады.
– Чынара айым, Дубайдагы азыркы абал тууралуу айтып берсеңиз?
– Азырынча Дубайда абал салыштырмалуу тынч. Бирок кырдаалды туруктуу деп айтууга эрте. Өзүбүздү алдабай, коопсуздукту биринчи орунга коюп, өлкөгө кайтуу жолдорун издеп жатабыз. Кырдаал толук турукташты деп ишенимдүү айтуу азыр мүмкүн эмес.
– Эл аралык маалымат каражаттары кырдаалды кандай баалап жатат?
– Акыркы күндөрү BBC, CNN жана Euronews сыяктуу ири медиалар Жакынкы Чыгыштагы кырдаалды активдүү аскердик фаза катары мүнөздөп жатышат. Бул жөн гана саясий чыңалуу эмес. Ракеталар, дрондор жана согуштук учактар колдонулуп жатат. Ошондуктан аба мейкиндигинин коопсуздугу боюнча толук кепилдик берүү кыйын.
– Демек, жарандык авиациянын иши жакын арада толук калыбына келиши күмөнбү?
– Ооба, азырынча аба каттамдарынын толук жанданышы татаал көрүнүүдө. Аэропорт акырындап ишке киргени менен, бардык жарандардын кыска убакытта чыгып кетиши реалдуу эмес. Мындан тышкары, АКШ тарап операция бир нече жумага созулушу мүмкүн экенин билдирүүдө. Бул убактылуу эмес, узакка созулушу мүмкүн болгон кырдаал.
– Сиз чартердик эвакуациялык каттамдар керек деп жатасыз. Эмне үчүн?
– Анткени араб өлкөлөрүндө кыргыз жарандары аз эмес. Расмий маалымат боюнча 20 миңден ашык мекендешибиз бар. Анын ичинде 10 миңге жакыны Дубайда, 6–7 миңи Сауд Арабиясында. Калгандары Qatar, Bahrain, Turkey жана башка мамлекеттерде. Бул катталган жарандардын гана саны. Туристтерди кошкондо көрсөткүч жогору болушу мүмкүн.
Мындай шартта чартердик эвакуациялык каттамдарды алдын ала даярдоо керек. Бул паника эмес – коопсуздук чарасы.
– Башка мамлекеттер кандай аракеттерди көрүп жатат?
– Бир катар мамлекеттер жарандарын чыгара баштады. Эвакуациялык каттамдарды уюштуруу маселеси талкууланууда. Бул кырдаалдын олуттуулугун көрсөтүп турат.
– Кыргыз бийлигине кандай кайрылууңуз бар?
– Кыргыз Республикасынын жетекчилигине кайрылам. Кырдаалды реалдуу баалап, эвакуациялык варианттарды, альтернативдүү маршруттарды жана коопсуз чыгуу планын алдын ала даярдоо зарыл. Аба каттамдары толук ачылат деп күтүп отуруу туура чечим болбой калышы мүмкүн.
Бул – дүрбөлөң чакырыгы эмес. Бул чет өлкөдө коопсуздукка тынчсызданып турган кыргыз жарандарынын үнү. Бизге паника эмес, уюшкандык жана ыкчам аракет керек.
Ошондой эле Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги тарабынан да аракеттер башталып, мигранттардын абалы боюнча маалыматтар такталууда. Биздин максат – паника эмес, уюшкандык. Ар бир кыргыз жаранынын коопсуздугу биринчи орунда турушу керек. Кыйын учурда кыргыз эли бири-бирине жардам берип келген. Интернеттин мүмкүнчүлүгүн пайдаланып, байланышты үзбөй, маалымат менен бөлүшүп, бирге аракет кылууга чакырам.