Гүлмира Окоева: Аялдардын лидерлигин колдоо боюнча кандай иштер жасалды
2024-жылдын 7-мартында Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров Кыргыз Республикасынын 2030-жылга чейин аялдардын лидерлигин колдоо боюнча мамлекеттик программасын жана Кыргыз Республикасынын 2024-2027-жылдарга аялдар лидерлигин колдоо боюнча мамлекеттик программасын ишке ашыруу боюнча иш-чаралар планын бекиткен.
Иш-чаранын планында эмнелер камтылган жана буга чейин президенттин Жарлыгын ишке ашыруу боюнча кандай чаралар көрүлгөнүн Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин гендердик саясат жана үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо боюнча чечимдерди даярдоо бөлүмүнүн башчысы Гүлмира Окоева билдирди.
– Иш-чаралар планына эмнелер камтылганы тууралуу айтып берсеңиз?
– Кыргыз Республикасынын 2024-2027-жылдарга аялдардын лидерлигин колдоо боюнча мамлекеттик программасын ишке ашыруу боюнча иш-чаралар планы үч негизги артыкчылыктуу багыттан турат:
- артыкчылыктуу чаралар;
- лидер аялдардын атайын резервин түзүү жана иштөөсү;
- аялдарды жетекчилик кызматтарга даярдоо, кызматка дайындалгандан кийин алардын квалификациясын жогорулатуу системасы.
– Президенттин Жарлыгын ишке ашыруу максатында канча чаралар ушул убакта кабыл алынды?
Министрлик БУУнун Аялдар уюмунун колдоосу менен мамлекеттик программаны ишке ашыруунун алкагында Кыргыз Республикасында тегерек стол өткөрдү.
Ошондой эле, БУУнун Аялдар уюмунун колдоосу менен Кыргыз Республикасында донордук жолугушуу уюштурулуп, өткөрүлдү. Мындан тышкары, ЕККУнун техникалык колдоосу жана Европа Биримдиги тарабынан каржыланган «Инком» долбоору – инклюзивдик коомду өнүктүрүүгө колдоо көрсөтүү менен республиканын жети регионунун, Бишкек жана Ош шаарларынын 200 аял лидери үчүн онлайн-Аялдардын лидерлик академиясынын эки айлык интенсивдүү курсу өткөрүлдү.
Окуунун жыйынтыгы боюнча 200 аялдын ичинен 115и Академияны ийгиликтүү аяктагандыгы тууралуу Сертификат алышты.
Мамлекеттик башкаруу академиясы «Мамлекеттик жана муниципалдык башкаруу» багыты боюнча магистратураны иштеп чыкты жана бекитти .
Министрлик ЕККУ жана Европа Биримдигинин «Инклюзивдик коомду өнүктүрүүнү колдоо» долбоору менен биргеликте 115 аялдын ичинен 53 мыкты бүтүрүүчүнү тандап, алар үчүн үч күндүк тренинг уюштурду.
Тренингдерден тышкары катышуучулар аялдардын лидерлигин чыңдоого басым жасап, Жогорку Кеңештин аял депутаттары менен жолугушуп, тажрыйба алмашышты, ошондой эле Борбордук шайлоо комиссиясынын төрайымы Нуржан Шайылдабекова менен тажрыйба алмашышты.
– Бул аларга кандай пайда берди?
– Министрликтин, ЕККУнун жана “Инком” долбоорунун атынан бүтүрүүчүлөргө сертификаттар тапшырылды. Лидер аялдар аялдардын саясий укуктары боюнча билимдерин бекемдеп, шайлоо мыйзамдарынын жаңылыктары менен таанышышты. Алар Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жана жергиликтүү кеңештерге шайлоого катышуу эрежелерин өздөштүрүштү, гендердик талдоо, гендердик пландоо жана бюджетти түзүү ыкмаларын үйрөнүштү.
Көрүлгөн чаралардын темасын улантуу менен кошумчалай кетейин, лидер аялдар гендердик теңчилик идеяларын илгерилетүү боюнча саясий партиялардын эл аралык тажрыйбасы менен да таанышып, аялдар лидерлиги боюнча мастер-класстарга катышты. Өлкөнүн алдыңкы эксперттери жана юристтери Аялдардын лидерлик академиясынын студенттери үчүн тренингдерди жана консультацияларды өткөрүштү.
Министрлик БУУнун Аялдар уюму менен биргеликте ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелгендер менен “Аялдарды 2030-жылга чейин колдоо боюнча” жолугушуу өткөрдү. Жолугушуунун максаты – ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген жарандардын кадрдык резервге катышуусун, тестирлөөдөн өтүүсүн ж.б. оңойлотуу үчүн кандай ыкмаларды колдонуу керек экенин билүү.
Ошондой эле, АГУПКР менен биргеликте БУУнун Аялдар уюмунун техникалык колдоосу менен өлкөнүн 7 облусунан келген 25 ЖОЖдун окутуучулары үчүн беш күндүк тренингдер уюштурулуп, өткөрүлдү. Мугалимдер студенттер жана магистратуранын катышуучулары үчүн окуу модулдарын, ошондой эле мамлекеттик кызматкерлердин жана кадрдык резервдеги аялдардын квалификациясын жогорулатуу курстарын иштеп чыгышат.
Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги аялдарга өзгөчө басым жасоо менен облустук жана муниципалдык кадрлардын резервине сынак жарыялады. Ачык сынактын жыйынтыгы менен 30% аялдар областтык жана муниципалдык кадрлардын резервине киргизилген. Буга чейин резервдеги аялдардын саны 10%ды гана түзгөн.
Аймактардын облустук жана муниципалдык кадрдык резервине аялдарды көбүрөөк тартуу максатында жергиликтүү мамлекеттик администрациялар тарабынан түшүндүрүү иштери жүргүзүлүүдө. Ачык сынактар тууралуу маалымат телерадиокомпанияларга, социалдык баракчаларга, WhatsApp топторуна жөнөтүлүп, гезиттерге жарыяланып турат.
Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттигинин буйругу менен “Кыргыз Республикасынын аялдарын 2030-жылга чейин колдоо” иш-чаралар планын ишке ашыруу жана ишке ашыруу боюнча ведомстволор аралык жумушчу топтун курамы бекитилди. Жумушчу топ жетекчи аялдардын атайын резерви жөнүндө мыйзамдык актынын долбоорун иштеп чыгууга жана башка ченемдик укуктук актыларга өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүүгө киришти.
Ошондой эле ведомстволор аралык жумушчу топтун отуруму болуп, анда “Аялдардын атайын резерви жөнүндө” жобо каралды. Анда атайын резервге кирген аялдар, атайын резервге өтүү баллы, комиссиянын курамы, атайын резервге өткөн аялдарды окутуу маселелери каралды. Ошондой эле аялдардын атайын кадрдык резервге кирүү үчүн атайын комплекстүү тестирлөөнү иштеп чыгуу маселеси талкууланды.
Мамлекеттик башкаруу академиясында аялдардын лидерлигин илгерилетүү боюнча мамлекеттик программаны ишке ашыруунун алкагында «СМУ жана аялдардын лидерлиги» магистрдик программасынын ачылышы болду.