Кыргызстан криптохаб макамына карай: өлкө санариптик келечекти кантип курууда

Кыргызстан аймактык криптохабга тездик менен айланууда: трейдинг жана P2P алмашуудан баштап, мамлекеттик майнинг фермаларына жана санариптик резервдерге чейин. Учурда рынокко киргендер үчүн чоң мүмкүнчүлүктөр ачылып жатат, ал эми мындан кечиккендер санариптик революцияны колдон чыгарып алуу коркунучунда. 

Жакында эле өкмөт Кыргызстанды Борбордук Азиядагы жана КМШдагы виртуалдык активдердин, төлөмдөрдүн жана логистиканын криптохабы катары өнүктүрүү чечимин кабыл алды. 

Мыйзамдык база түзүлдү, балким, убакыттын өтүшү менен дагы да жакшыртуулар болот. Көп нерсеге тыюу салынган же жөнгө салуу боюнча дагы деле талашып-тартышып жаткан кээ бир коңшу өлкөлөрдөн айырмаланып, бизде ырааттуу өнүктүрүү саясаты жүргүзүлүүдө. 

Бизде негизинен трейдинг, P2P жана алмашуу өнүккөн. Волатилдүүлүктүн критикалык таасири жок. Рыноктун циклинин бар экенин түшүнүү маанилүү. Ар бир төрт жылда биткоиндин баасы эки-үч эсеге өсүп, андан кийин "крипто кыш" башталат. Азыр рынок болжол менен ушундай абалда турат.

Эгер адам активди төмөндөө учурунда сатпаса, анда ал чыгымга кирбейт. А эгер төмөндөө учурунда сатып алып, күтсө, бир нече жылдан кийин рынок кайрадан өсүшү мүмкүн. 

Криптовалюта да, фиатта да негизги тренд – трансчек аралык эл аралык которуулар. Кыргызстан бул багытта жылууда: криптобанктар жана криптобиржалар түзүлүп жатат. Өлкөнү логистикалык хаб катары өнүктүрүү жарыяланды. 

Binance компаниясынын негиздөөчүсү Чанпэн Чжао президенттин кеңешчиси болуп саналат жана анын сунуштары замандын агымынан калбоого жардам берет. Менин билишимче, биткоин жана BNB монетасын сатып алуу менен крипторезерв түзүлүп, мамлекеттик майнинг фермалары курулууда. 

Бирок тилекке каршы, жөнөкөй жарандар көбүнчө криптовалюталарды түшүнүшпөйт жана тез киреше, тигил же бул монетанын тез өсүшүн убада кылган ар кандай алдамчы компанияларга түшүп калышат. Адамдар рынокту изилдебей туруп, көбүнчө өздөрү түшүнбөгөн, бирок ошол эле учурда тез натыйжаны убада кылгандарга ишенип, шашылышат.

Адатта, бул хайп же ачык эле алдамчы схемалар, аларга адамдар акча салып, акыры акчасын жоготот. Бул багытта ар бир адам жеке жоопкерчилик алышы керек, биринчи кезекте инвестиция жаатында билим алуу зарыл. Ал эми билим алуу үчүн окуу керек. 

Мында башкы көйгөй – көбү окуганды каалабайт. Алар жөн гана акча салып, күн сайын бир нерсе алып турууну же ай сайын пайда чыгарып турууну каалашат. Бирок кайталайм, көпчүлүк учурда бул алдамчы схемалар, аларга адамдар ач көздүктүн жана тез натыйжаларга умтулуунун айынан түшүп калышат. Тез натыйжалар, албетте, болот, бирок көбүнчө бул хайп-долбоорлор: башында турган инвесторлор акча табат, ал эми арттагылардын баары каражаттарын жоготот. 

Ошондуктан, рынокту изилдеп, сабаттуу инвестициялоо керек, бул үчүн криптоиндустриянын иштөө механизмдерин билүү жана түшүнүү зарыл.

Мындан тышкары, криптовалюталар – бул төлөм куралы дагы. Азыр бул багыт активдүү өнүгүүдө. Атап айтканда, Binance биржасы бул багытта жылып, дүйнөдөгү биринчи Deobank Wi-Fi дагы өнүгүп баштады, ал эл аралык рынокко, анын ичинде Кыргызстандын рыногуна да чыгууда.

Технологиялык өнүгүү жөнүндө сөз кыла турган болсок, блокчейн технологиялары мурда салттуу ыкмалар менен жүргүзүлгөн кагаз иштерин санариптик форматка өткөрүүгө мүмкүндүк берет. Эгерде шайлоо дагы блокчейнде өткөрүлсө, анда эч кандай алдамчылыксыз, ар бир адам онлайн режиминде добуш берүү процессин көрө ала турган, толугу менен ачык-айкын шайлоо болот. Мен блокчейн технологиялары пайда болгондон бери эле эгерде шайлоо блокчейнге өтсө, бул эң таза шайлоо болот деп айтып келем.

 Уинстон Черчилль айткандай, көп добуш алган эмес, аны санай билген жеңет. Ошондуктан, эгерде бүт дүйнө блокчейн технологияларына өтсө, бул экономикада да, саясатта да максималдуу ачыктыкты камсыздайт. Мындай учурда жасалмалоо мүмкүнчүлүгү минимумга чейин кыскарат. 

Тобокелге салбасаң да, баары бир азыркы абалыңда же андан да жаман абалда калуу тобокели бар. Тобокелдиктер – бул ар кандай инвестициялык процесстин табигый бөлүгү.

Бирок жаңы катышуучулар үчүн мүмкүнчүлүктөр азыр абдан чоң. Криптовалюта тармагы тездик менен өнүгүүдө. 2016-жылы бул багыт менен жаңыдан алектенип баштаганымда, келечекте криптовалюталар эл аралык финансылык инструменттерге айланат, дүйнө блокчейнге жана санариптик активдерге өтөт деп айткам. Ошол доор азыр келди. 

Бүгүн рынокко кирбегендер, кийин мүмкүнчүлүктү колдон чыгардым деп катуу өкүнүшү мүмкүн. Ошондуктан бүгүнкү күндө эң негизгиси – билим топтоо, тажрыйба алуу, бул тармакты үйрөнүү. Бул чоң физикалык күч-аракетти эмес, олуттуу интеллектуалдык ишти талап кылган мүмкүнчүлүк. Баарын түшүнүү, кантип иштээрин билүү керек. 

Процесстерди терең түшүнүп, рынокту талдоону үйрөнгөндөр олуттуу акча таба алышат.

Жакынкы жылдарда, болжол менен 2030-жылдарга чейин, биз криптовалюталардын жана блокчейн технологияларынын абдан тез өнүгүшүнө күбө болобуз. Азыр "крипто кыш" деп аталган мезгил байкалууда, рынок төмөндөө абалында, көптөгөн адамдар өз активдеринин наркын жоготушту. Бирок иш жүзүндө жоготуулар актив сатылганда гана катталат. Эгерде инвестор сатпастан, тескерисинче, төмөндөө учурунда сатып алса, анда бир нече жылдан кийин рынок олуттуу өсүштү көрсөтүшү мүмкүн. 

2030-жылга чейин санариптештирүү, блокчейн технологиялары, криптовалюталар, криптобанктар жана криптобиржалар андан да кеңири жайылат. Бүткүл дүйнө ушул багытта жылууда. 

Ошондуктан, түшүнүү, үйрөнүү жана тереңдеп билүү зарыл, анда кесиптик жана финансылык планда баары ийгиликтүү болот.