Замира Акбагышева: Кыргызстанга өлкөнү өнүгүүнүн жаңы деңгээлине көтөрө турган аялдардын бизнес-элитасы керек
Кыргызстандын аялдар жаатындагы жаңы тарыхы деп көпчүлүк Кыргызстан аялдар конгрессинин президенти, КР Бизнес-инкубаторлор жана Инновациялык борборлор союзунун башкы катчысы Замира Акбагышеванын «Кыргызстан аялдары» энциклопедиясынын даректүү басма долбоорун айтышат. Акбагышева биз менен эмне үчүн бул долбоор менен алектенип жатканын, ошондой эле «КР аялдар бизнес-элитасын» түзүү кыялын бөлүштү.
– Замира Акматылдаевна, жакында эле китебиңиздин тогузунчу тому жарыкка чыгат экен. Бул эмгекти жазуу идеясы сизде качан жана эмне үчүн пайда болгон?
– Бул китебимдин идеясы жөнүндө айтсам, анын менин жетекчилигимдеги "Кыргызстан аялдар конгресси" коомдук уюмуна түздөн-түз тиешеси бар. Өткөн кышта коомдук уюмубуздун 32 жылдыгын белгиледик. Бул аралыкта биз 77 долбоорду ийгиликтүү ишке ашырып, өлкөнүн бардык аймактарында филиалдарды түздүк. Таланттуу жана демилгелүү кыргыз аялдары менен баарлашуунун жүрүшүндө алардын ийгиликтеринин даректүү баяндарын жазуу, жарыялоо идеясы пайда болду. Биздин өлкөнүн калкынын жарымынан көбүн аялдар түзгөндүктөн, мындай жылнаамалар Кыргыз Республикасынын жаңы тарыхынын маанилүү бөлүгүн түзөт деп айтууга болот. Ал миллиондогон мекендештерибиздин көп түстүү тагдырларынын куралган мозаика сыяктуу – улуту, киреше деңгээли жана социалдык абалы боюнча ар кандай. Бирок эң ийгиликтүү каармандардын, өзгөчө каарман аялдардын өмүр баянын ар бир адам билгени пайдалуу, анткени мындай тексттер ар бирибизди күнүмдүк турмушубуздун бардык кыйынчылыктарына жана азаптарына карабастан, кыялыбызды ишке ашырууга шыктандырат.
– Сиздин энциклопедияңыз тууралуу ММКларга көптөгөн макалалар жарыяланды, андан улам мурунку сегиз тому өз окурмандарын тапты десек болот. Китебиңиздин ийгилигин көрүп, автор катары эмнени сезесиз?
– Жакында эле мен биздин делегациянын курамында Кытайдын Циндао шаарында өткөн ШКУга мүчө мамлекеттердин Аялдар форумуна катыштым. Ал жерде чоң көргөзмө стендинде «Кыргызстандын аялдары» китеби туруптур. Көз жоосун алган кызыл мукабалуу томдор алыстан эле көрүнүп жатты. Кытай Эл Республикасынын төрагасы Си Цзиньпиндин жубайы Пэн Лиюан айымдын китептеринин жанында турду. Билесизби, мен сыймыктануу сезимин сездим. Өзүм үчүн эмес, Кыргызстан үчүн. Тагыраак айтканда, кыргызстандык айымдар үчүн, мен өлкөбүздү аялдар кармап турат деп билем. Ооба, КР аялдарынын коомдук турмушка катышуу тажрыйбасы абдан бай. Негизинен, окурмандарга ушул жөнүндө айтып берем. Чындыгында, Кыргызстандын жаңы тарыхын аялдардын жүзү менен баяндайм.
– Сиз окуяларыңыздын каармандарын кайдан табасыз?
– Алардын айрымдары менин кесиптештерим, тааныштарым. Бирок долбоорго катышуу үчүн талапкерлерди тандоону окурмандар аныкташат: социалдык тармактарда онлайн добуш берүү өткөрүлүп, эң жогорку рейтингге ээ талапкерлер аныкталат.
– «Кыргызстандын аялдар конгресси» жакынкы бир нече айда бул долбоордун потенциалдуу жеңүүчүлөрүнүн санын көбөйтүү үчүн эмне кылды?
– Акыркы убакта компьютердик сабаттуулук жаатында билим берүүгө көбүрөөк басым жасап жатабыз. Мисалы, жакында эле студент кыздар үчүн атайын санариптештирүү боюнча окуу борборун ачтык. Мурда орто жана улуу муундагы айымдарга көбүрөөк көңүл бурсак, эми Кыргызстандын жарандык жана укуктук позицияларында ийгиликке жете ала турган жаштар менен иштешкибиз келет. Курстар акысыз. Биз компьютерди колдонуунун негиздеринен тышкары, программалоо көндүмдөрүнө да үйрөтөбүз. Аныгында студент кыздарга биргелешкен бизнес-долбоорлорду түзүүгө мүмкүнчүлүк берип, алардан Кыргызстанды өнүгүүнүн жаңы деңгээлине көтөрө турган келечектеги бизнес-элитабызды тарбиялоону каалайбыз. Ушундай студенттик бизнес-долбоорлорду түзүү менен катышуучулардын бизнесин жакшы стартап менен камсыз кылууга умтулабыз.
– Сиз өзүңүздүн эң мыкты чет элдик өнөктөштөрүң катары кимдерди атай аласыз?
– Мисалы, Бүткүл Кытай аялдар федерациясы. Жакында эле алар бизге айылдык аялдарды окутуу үчүн атайын 125 ноутбук беришти. Биз бул уюм менен«Билимдүү аял – билимдүү өлкө» деген ураандын алдында кызматташып, анын лидери, жогоруда мен айтып өткөн Пэн Лиюань айымга биздин долбоорлорду ишке ашырууга активдүү көмөктөшкөнү үчүн абдан ыраазыбыз. Ошондой эле Түштүк Кореянын элчилиги менен да иштейбиз, жакында эле биздин делегация ал жерге барып, Аялдар иштери боюнча министрлик, Аялдарды өнүктүрүү фонду менен өнөктөштүк жөнүндө үч меморандумга кол койду. Бул демилгелер Кыргызстанга өзүнүн оң жемишин берет деп чыдамсыздык менен күтөм.
– Кыргызстандагы аялдардын азыркы абалы жөнүндө эмне айта аласыз?
– Бул суроого жооп берүүдөн мурда, биздин өлкөдөгү бүгүнкү аял деген ким экенин аныктап алсак туура болот. Анын образы, жок эле дегенде, үч архетиптен турат: өткөн миң жылдыктардагы көчмөн аял, советтик беш жылдыктардын ударниги жана акырында, өткөн кылымдын аягындагы товардык тартыштыктан өлкөнү сактап калган эмгекчил «челнокчулар». Бул үч образ бири-бирине акварель боёкторундай катталып, биздин замандашыбыздын – өзүнө ишенип, өзүнө таянган, амбициялары жана келечекке пландары бар, кыйынчылыктарды жеңүүгө даяр аялдын психологиялык портретин түзөт.
– Француздар айткандай, «Chaque femme devrait avoir quelque chose de spécial» – «Ар бир аялда изюминка болушу керек». Сиз биздин кыргызстандык айымдарда кандай «изюминка» көрөсүз?
– Бир катар чет элдик эксперттер Кыргызстандагы аялдар бизнес жана карьерада лидерлик артыкчылыктарды берген сапаттарга ээ деген пикирде. Атап айтканда, аларда тобокелдүү, бирок келечектүү коомдук демилгелерди жана бизнес-долбоорлорду жетектөөгө генетикалык жана тарбияга байланыштуу ыктуулук бар. Мен бул тыянакка толугу менен кошулам: активдүү жарандык позицияны ээлеген жана өзүнүн тайманбас амбицияларын карьерада жана бизнесте ишке ашырган кыргызстандык айымдар ийгиликке жетишет деп эсептейм.
Маектешкен Андрей Токомбаев